ولایت رابطه امام با امت است.

همراهان عزیز سلام
طبق نظر اسلام و به حکم عقل، انسان موظف به تبعیت و اطاعت همه جانبه از پروردگار جهانیان است. اما این اطاعت تنها منحصر به خدا نیست بلکه اطاعت از پیامبر و امامان معصوم هم واجب می باشد. عقل بشری عاملی است که لزوم اطاعت از پروردگار را اثبات می کند اما رابطه محبت نسبت به پروردگار ضرورت لزوم اطاعت را مضاعف می کند، اینجاست که میتوان ارتباط مفهوم امامت (رهبری) با ولایت (محبت) را درک کرد. امروزه متاسفانه امت اسلام به دو مقوله با ارزش امامت و ولایت طوریکه شایسته آن باشد، اهمیت نمی دهند، هر چند در این زمینه آیات و روایات فراوانی همچون آیه ولایت (سوره مائده، آیه ۵۵)، آیه امامت (آیه ۱۲۴ سوره بقره )، آیه تبلیغ (آیه ۶۷ سوره مائده)، حدیث منزلت، حدیث ثقلین و.. وجود دارد. در این مطلب با مفاهیم امامت، ولایت و تفاوت امامت با ولایت آشنا میشویم.

امامت
کلمه امام در عربی به معنای جلو و پیش است که در فارسی معادل پیشرو و پیشوا می باشد، ائمّه صورت جمع کلمه امام است که مجموعاً دوازده بار در قرآن به صورت مفرد و جمع به کار رفته است. کلمه امام به خودی خود مفهوم مقدسی ندارد چون امام کسی است که پیشرو است و عده ای تابع او هستند و به او اقتدا می کنند. در عرف نیز این کلمه در مورد امام جماعت، امام جمعه و رهبر به کار می رود. با توجه به معنای کلمه امام ( کسی که در جلو قرار میگیرد و پیروانش همانند او عمل میکنند) پیشوایی فقط مختص راه صحیح نیست بلکه در راه باطل هم صدق می کند؛ قرآن اینگونه پیشوایان را «أَئِمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَى النّارِ» و «أَئِمَّهٌ الْکُفْرِ» مینامد.

معنای اصطلاحی امام نزد شیعه و سنی متفاوت است. از نظر متکلمان سنی امامت منصبی عادی و غیر الهی است. اما امامت در شیعه از اصول اعتقادی به شمار میرود که معنایی فراتر از معنای لغوی دارد و اساس اسلام و ستون و پایه دین می باشد. امام در اصطلاح شیعه جانشین پیامبر(ص) است که نسبت به امور دینی و دنیوی جامعه اسلام ریاست الهی دارد، یعنی امام تمام مقامات پیامبر جز نبوت و وحی را در اختیار دارد. فردی که به امامت میرسد دارای این صفات و ویژگی ها میباشد: منصوب از طرف خدا، عصمت، صبر، یقین، علم خدادای نسبت به همه امور دینی دارد، واسطه فیض الهی است و اطاعت از او همانند اطاعت پیامبر بر همگان واجب است. امام وظایفی مانند: تبیین و تشریح اصول، بیان احکام، داوری میان اندیشه‌های مختلف، حفاظت از دین، اجرای عدالت و جلوگیری از استبداد، تربیت و پرورش نفوس انسانی و تشکیل حکومت را برعهده دارد؛ هرچند مانند نبی وحی بر او نازل نمیشود اما از طریق الهام با عالم غیب در ارتباط است. امامت مقامی معنوی و عالی است که از نبوت و رسالت نیز بالاتر است طبق آیات قرآن چند تن از پیامبران الهی جز مقام نبوت به مقام امامت هم دست یافتند که مشهورترین آنان حضرت ابراهیم (ع) است. ایشان در آزمون های الهی سربلند شدند و به مقام امامت دست یافتند (وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِمات فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنّاسِ إِماماً)
برخلاف اهل سنت که امامت را بحثی می دانند که تاریخش گذشته و بی فایده می باشد، شیعیان با توجه به اعتقاد به اسلام همیشگی و ابدی، توجه به امامت و آثار آن برایشان مهم است. همانند بحث امامت حضرت مهدی (عج) که با وجود غیبت طولانی حضرت، همچنان امام زمان شناخته میشوند.

ولایت
ولایت به عنوان ستون اصلی دین از مهمترین مباحث در قرآن و مکتب تشیع می باشد. مقامی والاست که مراتب و درجات متعددی دارد، انسان کامل به درجه والای آن که تجلی گاه اوصاف الهی است، دست می یابد. اهمیت این رکن دین را میتوان در کلام امام باقر (ع) دید؛ اسلام بر پنج چیز بنیان نهاده شده است: نماز، زکات، روزه، حج و ولایت و بر هیچ یک از اینها چون ولایت توصیه نشده است، اما مردم چهار چیز را گرفتند و ولایت را رها ساختند. سرمایه ولایت ” فطرت” است، همه به این سرمایه دسترسی دارند. پس هر کسی می تواند به مقام ولایت دست یابد. فردی که به مقام ولایت دست یافته از ابتدا معصوم نبوده بلکه با اطاعت محض از خدا و امام بر اساس ایمان و تقوایش به درجه ای از عصمت و قرب الهی رسیده است. ولایت یک موهبت عام الهی است یعنی به عده خاصی محدود نیست، هر کس به میزان معرفت، اخلاص، عبادت و ریاضت خود به مرتبه ای از ولایت دست می یابد. اولیای الهی به رتبه اعلای آن یعنی ولایت باطنی یا ولایت تکوینی دست یافته اند، که زمینه ساز مقام نبوت و امامت است.

ولایت نیز مانند امامت در معانى متفاوتی به کار مى‌رود. ولایت واژه ای عربی است که ریشه آن کلمه ولی می باشد. ولی در اصل به معنای قرار گرفتن چیزی در کنار چیز دیگر است به نحوی که فاصله ای در کار نباشد، با توجه به معنای آن در مورد قرب و نزدیکی (قرب مکانی یا قرب معنوی) هم بکار میرود. مشتقات کلمه ولی همچون ولاء، وَلایت، وِلایت، مولی، ولیّ، اولی جزء پرکاربردترین واژه ها در قرآن می باشند به طوریکه بیش از ۲۳۰ بار در قرآن آمده اند. کلمه ولایت در اشکال متفاوت (واو مفتوح یا مکسور) به معنای حبّ و دوستی، نصرت و یاری، متابعت و پیروی و سرپرستی میباشد که قرب معنوی نقطه اشتراک این معانی است. ولایت غیر از مفهوم قرب معنی ارتباط و پیوند هم میدهد که در موجودات مادی این نزدیکی زمینه تاثیر پذیری را فراهم می کند و یکی دیگری را تصرف می کند؛ تصرف حقیقی (ولایت تکوینی) و تصرف قراردادی و اعتباری (ولایت تشریعی)

معنای اصطلاحی ولایت: ولایت از نظر اسلام به دو نوع کلی تقسیم میشود.

ولایت تکوینی یا ولایت تشریعیشیعه به ولایت تشریعی امام معتقد می باشد. ولایت تشریعی به معناى حاکمیت امام بر مردم از جانب خداى متعال و لزوم اطاعت مردم از ایشان مى‌باشد. این ولایت مطلق و بی قید و شرط است (هر امر و نهیى بکنند اطاعت آن واجب است) و بیشتر مربوط به احکام و مسائل اجتماعى است. حال وظیفه مومنان در دوران غیبت امام زمان(عج) چیست؟
ولایت فقیه به زبان ساده یعنی زمانیکه به امام دسترسی نداریم باید به فقیه جامع الشرایط  رجوع کرد و این لزوم اطاعت از رهبر شرعی جامعه باید در همه ی امور حکومتی باشد نه آنکه فقط در بخشی از امور حکومتی به ولی فقیه اقتدا کرد، این معنای ولایت فقیه مطلقه است. البته تفاوت امام و ولی فقیه در امر حکومت، به علم امام که خدایی و غیر اکتسابی است بر میگردد.

با توجه به آنچه ذکر شد می توان گفت: در واقع ولایت با امامت تفاوتی ندارد، امامت مرتبه بعد از ولایت است. ولایت از شئون امامت و بُعد عملی آن و زمینه ساز امامت می باشد. در جدول زیر تعدادی از ویژگی های امامت و ولایت را مشاهده می کنید.

امامت ولایت
انتصابی از جانب خداست موهبتی عام است
برتر و بالاتر از نبوت است زمینه ساز دستیابی به امامت و نبوت است
هر امامی ولی هست هر ولی امام نیست
پیشوایی برای همگان است (خوب و بد) سرپرستی مختص شیعیان است
یک امر برون دینی نیست که تعیین آن به عهده مردم باشد حقیقتی است که به صورت امامت ظاهر میشود
به شیوه حکومت اسلامی در همه ی دوران ها مربوط میشود ولایت روح و مفهوم اعمال و فریضه هاست
ریاست همگانی و فراگیر بر جامعه اسلامی در همه امور دینی و دنیوی ولایت باطن و روح امامت است،
انسان کامل تا به مقام ولایت دست نیابد به مقام امامت نمیرسد

 

>
مطلب قبلیتفاوت لوگو با آرم
مطلب بعدیانواع گل رز
بر این باورم که انرژی های مثبت اطراف من منتظر لبخند رضایت من هستند که با سرعت هر چه تمام برای من زندگی ایده آل را بسازند. شرط با من همراه شدن اشتراک گذاری این نوع انرژیهاست.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید