سلام خدمت شما دوستان عزیز

خداوند برای دستیابی بشر به سعادت اموری را واجب کرده است و برای دوری او از فساد اموری را منع کرده است، وضع احکام شرعی برگرفته از همین هدف می باشند. بحث حلال و حرام که در اکثر فعالیت های ساده همچون: خوردن، تفریح، تحصیل، کسب و کار و ازدواج مطرح است ریشه در همین مصالح و مفاسد بشر دارد. به عبارتی فلسفه حلال بودن چیزی این است که سبب خیر، پاکی و منفعت شود و حرام بودن برای دوری از ضرر، زیان و ناپاکی است. حال با توجه به اینکه خداوند دانا و حکیم است و  دستوری را بدون دلیل صادر نمی کند؛ موظف هستیم آنها را بپذیریم، هر چند اگر عقل هم قادر به درک و کشف حکمت این فرامین باشد آن ها را می پذیرد. غذای حلال و پاک در اسلام بسیار سفارش شده است چون علاوه بر جسم بر روحیه و اخلاق انسان هم تاثیر گذار است. در خوردنی ها برای گیاهان اصل بر حلال بودن است مگر حرام بودن نوعی از آن محرز شود، اما در مورد گوشت اصل بر حرام بودن است مگر آنکه حلال بودنش ثابت شود.
هر چند که طعم لذیذ گوشت مورد پسند اکثر افراد است اما طبق دین اسلام نباید از هر نوع گوشتی مصرف کنیم. گوشت حرام یا به خاطر زیانی که برای جسم دارد تحریم شده است یا چون از نظر معنوی و اخلاقی باعث دوری از خداوند می شود حرام شمرده شده است. جالب است بدانید که حلال و حرام بودن خوراکی ها تنها منحصر به اسلام نیست و ادیان دیگر همچون مسیحیت و یهودیت نیز به آن اعتقاد دارند، البته اینکه چه حیوانی حرام گوشت است و کدام حیوان حلال گوشت است در ادیان گوناگون تفاوت وجود دارد.
در این مطلب قصد داریم قواعد و اصولی که بر اساس آن حکم یک گوشت مشخص می شود را بیان کنیم.

انتخاب گوشت حلال یا حرامنوع حیوان و شرایط ذبح، صید و شکار در حلال و حرام بودن موثر است، گاهی اسلام مصرف گوشتی را مجاز دانسته اما به دلیل رعایت نکردن شرایط ذبح یا صید گوشت دیگر قابل مصرف نمی باشد. شرایط ذبح اسلامی (شرایط تذکیه شدن) برای هر حیوان متفاوت است به عنوان مثال آبزیان باید زنده از آب خارج شوند و بیرون از آب بمیرند و برای چهارپایان مسلمان بودن ذابح، استفاده از چاقوی تیز، رو به قبله بودن، برش اوداج اربعه و ذکر تسمیه الزامی می باشد. تذکیه شرط اصلی حلیت گوشت می باشد و در مجموع حیوانات از نظر تذکیه سه دسته هستند: با تذکیه گوشت، مو و پوست آنها قابل استفاده میشود (گوسفند)، بعد از تذکیه گوشتشان قابل استفاده نیست اما پوست و مو آنها پاک است (روباه)، غیر قابل تذکیه هستند (نجس العین).

حیوانات با توجه به محیط زندگی خود به سه دسته حیوانات آبزی، پرندگان و حیوانات خشکی تقسیم می شوند و از نظر شرعی به سه دسته حلال، حرام و مکروه تقسیم می شوند و احکام هر کدام بدین شرح است:

۱- آبزیان: از نظر اسلام حیواناتی که همیشه یا گاهی داخل آب زندگی می کنند حرام هستند به غیر از دو دسته ماهی پولک دار (فلس) و میگو که حلال هستند. دقت کنید اینکه گفته شده است ماهی پولک دار یعنی هم حیوان به شکل ماهی باشد و هم پولک داشته باشد؛ البته وجود فلس روی بخشی از بدن حیوان هم صحیح است وتخم حیوان حلال گوشت قابل استفاده و پاک است. با این توضیح آیا گوشت خرچنگ حلال است یا حرام؟ حکم گوشت کوسه چیست؟

۲- پرندگان: به دو گروه درنده (شکاری) و غیر درنده تقسیم می شوند، پرندگان شکاری چنگال دارند و گوشتخوار هستند و گوشتشان حرام است مثل عقاب و مرغ ماهیخوار، پرندگان غیر درنده چنگال ندارند و برای آنکه گوشتشان حلال باشد باید به این دو مورد توجه کنید:
الف) مقایسه مدت زمان بال زدن با مدت صاف نگه داشتن بال ها (مقایسه دفیف با صفیف)
ب) وجود سنگدان، چینه دان و خار پشت پا (صیصیه)
پرنده ای که مدت زمان بال زدنش بیشتر از باز بودن آنها باشد و حداقل یکی از موارد گزینه ب را داشته باشد حلال گوشت است مانند کبوتر. اما این نشانه ها زمانی بکار میرود که در نقلی معتبر از ائمه حکم پرنده ای مشخص نشده باشد مثلا در حدیثی به حرام بودن طاووس صراحتا اشاره شده است. حکم تخم پرندگان تابع گوشت آنها است و این توضیحات برای پرنده خشکی و دریا یکسان است. با توجه به دو گزینه بالا آیا گوشت اردک حلال است یا حرام؟ 

۳- حیوانات خشکی به دو گروه اهلی و وحشی تقسیم می شوند.
حیوانات اهلی خود به دو گروه حلال (گوسفند، گاو، بز، میش، شتر) و مکروه (قاطر، الاغ، اسب) دسته بندی میشوند. شیر حیوانات تابع گوشت آنها است و عواملی چون عدم تذکیه، نجاست خوار شدن حیوان و خوردن شیر خوک توسط حیوان باعث میشود حکم گوشت تغییر کند و حرام شود.
حیوانات وحشی که خوی درندگی دارند و دارای ناخن و نیش قوی (شیر، گرگ، پلنگ) یا نیش ضعیف (روباه، کفتار، شغال) هستند گوشتشان حرام است اما حیوانات وحشی که خوی درندگی ندارند (آهو، گوزن) دارای گوشتی پاک هستند. حیوانات مسخ شده (میمون، خرس، عنتر، فیل)، تمام حشرات و خزندگان (مار، سوسمار) نیز حرام گوشت هستند.
حیوانات خشکی بیشتر در دسترس مردم هستند از اینرو در مورد حکم شرعی آنها بیشتر سوال می شود: گوشت گراز حلال است یا حرام؟ گوشت خرگوش حلال است یا حرام؟ آیا گوشت جوجه تیغی حرام است؟

امروزه فروش انواع گوشت و پخت غذاهای مختلف با آن ها رواج زیادی پیدا کرده است و افرادی که به دنبال طعم های جدید هستند بدون اطلاع از حرام یا حلال بودن گوشت آن غذا را مصرف می کنند. با توجه به اینکه این عدم اطلاع دلیل قانع کننده ای برای مصرف گوشت حرام نمی باشد، کسب آگاهی و شناخت روش تشخیص حکم گوشت بهترین راه است. امیدواریم با مطالعه این مطلب به این منظور دست یافته باشید.

اگر برای سوالات درون متن جوابی نیافتید ما را همراهی نمایید.

>

3 ديدگاه

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.