سلام دوستان

ماهی از بهترین غذاهای دریایی بوده و ارزش غذایی زیادی دارد، مصرف آن در پیشگیری از بیماری هایی چون بیماری قلبی، آلزایمر،  سرطان، آسم کودکان و افسردگی مفید بوده و باعث شادابی پوست نیز میشود. در ایران ماهی خوراکی از دریای شمال یا جنوب تامین میشود، در مطلب گذشته انواع ماهی جنوب را معرفی کردیم اما اگر به دنبال شناخت انواع ماهی خوراکی شمال هستید ما را همراهی کنید.

دریای خزر نیز مانند خلیج فارس زیستگاه ماهیان خوراکی زیادی میباشد. اوزون برون، اردک ماهی، سوف، کولمه، کیلکا، سفید، سیم، شگ ماهی، گاو ماهی، کفال، کپور شماری از آنها هستند

قزل آلاقزل آلا شمال

وزن ۵ کیلوگرم
اندازه ۱۴۰ سانتیمتر
گوشت صورتی یا قرمز با خطوط سفید چربی
ویژگی جواهر دریای خزر

قزل آلا از نوع ماهی های سرد آبی و زیر گروه ماهی آزاد می باشد، از ارزشمندترین ماهیان ورزشی به شمار می آید که هوش و ظرافت زیادی دارد، انواع و اقسام گوناگونی دارد از جمله: قهوه ای، طلایی، خال قرمز، پشت آبی، گاوی، ببری، پولاد سر، رنگین کمان که هر کدام ویژگی خاصی دارند. گوشت قزل آلا چرب است، بیشترین امگا ۳ را دارد و برای افراد با فشار خون بالا مناسب است؛ سازش با شرایط پرورش متراکم و سرعت خوب رشد از ویژگی های آن می باشد.
شکل ظاهری: بدنی دوکی شکل و فشرده، باله دمی بزرگتر از ماهی آزاد، فلس های ریز و دایره ای نقره ای رنگ، خط جانبی نازک و برجسته از سر تا دم ، پوست خالدار شامل رنگدانه هایی که به استتار ماهی کمک می کند
کرم خاکی، بچه ماهی های کنار آب و حشرات بومی منطقه بهترین طعمه قزل آلا می باشد.

کپور

کپور شمال

وزن تا ۳۰ کیلوگرم
اندازه تا ۱۵۰ سانتیمتر
گوشت سفید و سفت و گاهی بوی نامطبوع دارد
ویژگی بیش از خوراکی جنبه ورزشی دارد

به زبان فرنگی کارپ نوعی ماهی مرداب است و از آبهای ساحلی دریای خزر و مرداب های اطراف آن شکار میشود. کپور همه چیزخوار است و موجودان ریز بستر آب، کرم ها، سخت پوستان و نوزاد حشرات از تغذیه او به شمار می آیند، او در آبهای گرم زندگی می کند و در زمستان به خواب میرود. بهترین فصل شکار فصل گرماست زیرا که تابش خورشید باعث تحریک آن میشود و انواع حبوبات، خمیر و کرم خاکی بهترین طعمه برای ماهی کپور می باشد. کپور فلس دار، آئینه ای، فلس یک ردیفی و چرمی ۴ نوع کپور بر حسب قرار گرفتن فلس هستند.
شکل ظاهری: دوکی شکل و پهن با پوزه تیز نقره ای و سر بزرگ، فلس درشت، باله پشتی ممتد، دو جفت سبیلک، رنگ طلائی مایل به قهوه ای
کپور در گل و لای کف رودخانه یا مرداب حرکت می کند و از گیاهان آن تغذیه می کند به همین دلیل گوشت آن گاهی طعم ناخوشایندی میدهد که برای از بین بردن این طعم پس از تمیز کردن، به مدت نیم ساعت در آب سرد به همراه ۶ قاشق سرکه بخوابانید.

کیلکا

کیلکا

وزن بین ۷ تا ۱۰ گرم
اندازه بین ۷ تا ۱۳ سانتیمتر
گوشت صورتی که بوی زهم شدیدی میدهد
ویژگی ارزش تغذیه بالا و همردیف با گوشت قرمز

مهم ترین ماهی اقتصادی دریای خزر و از خانواده شگ ماهیان که به صورت محدود صید میشود؛ در طول روز به صورت گروهی و متراکم یافت می شود و در شب پراکنده میشوند. انچوری، چشم درشت و معمولی ۳ نمونه کیلکا خزر می باشند. کیلکا به صورت کنسرو، دودی یا منجمد به بازار عرضه میشود و برعکس جثه کوچک از نظر ارزش غذایی بسیار غنی می باشد. کیلکا در عمق ۶ تا ۳۰ متری آب زندگی می کند و ۵ سال عمر می کند. خواص ماهی کیلکا عبارتند از: منبع عالی کلسیم و ویتامین B و مناسب برای پوکی استخوان، هضم چربی آن سریع است و مناسب افراد با اضافه وزن، منبع انواع ویتامین مثل A، E، D، کنسرو آن چون با استخوان است سرشار از فسفر میباشد.
شکل ظاهری: جثه ای کوچک و کشیده، فاقد پلک سوم، فلس دایره ای شکل و نقره ای رنگ، سر کوچک و عریض

ماهی سفید

ماهی سفید

وزن تا ۴ کیلوگرم
اندازه تا ۷۰ سانتیمتر
گوشت سفید و لطیف
ویژگی جواهر دریای خزر

از تیره کپور و از مرغوب ترین ماهی های شمال می باشد که به صورت پرورشی هم وجود دارد. ماهی سفید از مهم ترین ماهی های استخوانی دریای خزر می باشد و ۶۵ درصد از صید آن را به خود اختصاص داده است. در زمستان در بخش های عمیق دریا زندگی می کند و از ساحل دور میشود اما در فصل بهار به سمت ساحل می آید. ماهی سفید از نظر اقتصادی بسیار ارزشمند است و همه چیزخوار می باشد، اما به خاطر آنکه طول روده کوتاهی دارد میزان کمی غذا می خورد و بیشتر از لارو حشرات و پلانکتون ها تغذیه می کند. این ماهی به صورت کبابی و بخارپز مصرف میشود و ارزش غذایی آن با توجه به جنس، وزن و سن متفاوت می باشد. صدف، مغز صدف، حشرات آبی، کرم خاکی و گوشت میگو و خرچنگ بهترین طعمه برای ماهی سفید می باشد.
شکل ظاهری: دوکی شکل و از طرفین فشرده که جنس نر آن کشیده تر است، دم دو فاق، فلس دایره ای و نقره ای روشن و سربی تیره، فاقد سبیلک، خالهای درشت و سفید روی سر، رنگ قسمت پشت تیره است
ماهی سفید گوشتی است و جنس نر آن گوشت بیشتری دارد اما گوشت آن استخوانهای ریز زیادی دارد که خوردن آنرا سخت می کند.

ازون برون

اوزن برون

وزن با توجه به اندازه متفاوت است، حتی تا ۱۰۰ کیلو هم دیده شده است
اندازه بین ۱۲۳ تا ۲۴۱ سانتیمتر
گوشت سفید و سفت و بدون خار
ویژگی خاویار ارزشمند

از بین سه نوع ماهی دریای خزر که خاویار دارند (بلوگا استروژن، آسترا استروژن و سورگا استروژن) سورگا استروژن که به زبان ترکی ازون برون میشود از همه معروفتر می باشد، متاسفانه به دنبال صید بی رویه آن توسط کشورهای همسایه ازون برون در حال انقراض است. خاویار ازون برون شهرت جهانی دارد و ۶۰ درصد خاویار ایران را هم تامین می کند به همین دلیل از ارزش اقتصادی بالایی برخوردار میباشد؛ همچنین بر اساس رنگ و اندازه به ۶ دسته خاکستری، سیاه، بور، ریز، درشت و بسیار درشت تقسیم می شود که از این بین خاویار بور بسیار درشت گران ترین نوع آن می باشد. ازون برون ماهی مهاجری است که در رودخانه گرم و در بستر ماسه ای و شنی که بتواند راحت حرکت کند و در عمق ۵۰ تا ۳۰۰ متری زندگی می کند. ازون برون به صورت گروهی مهاجرت می کند و از سگ ماهی و گاو ماهی تغذیه می کند. علاوه بر گوشت و خاویار کیسه شنای آن هم قابل استفاده است، از کیسه شنای ازون برون در صنعت تولید چسب استفاده می کنند.
شکل ظاهری: بدنی کشیده، پوزه ای باریک و کشیده، پوست کلفت و خشن، سبیلک های کوتاه، رنگ پشت و پهلو تیره و شکم به رنگ روشن، روی لب پایینی و سر ماهی بریدگی وجود دارد، روی بدن ماهی ستاره های روشنی به چشم می خورد.
هنگام تمیز کردن ازون برون باید پوست آن را جدا کنید و بافت قهوه ای زیر پوست را هم بگیرید؛ ازون برون تازه گوشت سفید مایل به صورتی دارد و بوی زهم نمی دهد. کبابی کردن بهترین روش مصرف آن می باشد.

اردک ماهی

اردک ماهی

وزن ماده: ۳۵ کیلوگرم
نر: ۵ تا ۸ کیلوگرم
اندازه ماده: ۱/۵ متر
نر: ۹۰ تا ۱۰ سانتیمتر
گوشت سفید
ویژگی شکاری و مهاجم

اردک ماهی شکارچی و مهاجم است و در مازندران سوپ نامیده می شود، دو نوع ببری و پلنگی آن در ایران دیده شده است. شکل ظاهری آن شبیه ماهی های شکارچی دریا مانند باراکودا می باشد؛ اردک ماهی گوشتخوار است و از مار ماهی، کولمه، کپور و انواع ماهی ها تغذیه می کند. همچنین یک ماهی همخوار نیز می باشد و گاهی هم نوع خود را میخورد به همین دلیل اجتماعی نیست و به صورت انفرادی زندگی میکند و تنها در فصل جفت گیری به صورت گروهی دیده می شود. این ماهی در دریاچه و رودخانه آب شیرین که دارای آب ساکن و راکد، گرم و زلال با بستر شنی و یا گیاهان آبزی فراوانی است زندگی می کند و در فصل گرما در مناطق کم عمق و دهانه رودها به دریا و در فصل سرما به مناطق عمیق مهاجرت می کند.
شکل ظاهری: بدنی کشیده و فشرده از دو طرف، سری نوک تیز با پوزه ای کشیده، دهانی بزرگ، دندان هایی قوی و زبانی برنده، فلس ریز به رنگ خاکستری زیتونی، باله هایی پهن و کوتاه، تراکم و تجمع باله ها به گونه ای است که می تواند مسافت طولانی را در مدت کم طی کند، رنگ بدن آن با توجه به موقعیت و سن جانور متفاوت است و خطوطی جانبی در دو طرف بدن دارد، اشکال روی بدن آن مثل اثر انگشت میباشد الگو و رنگ هر کدام متفاوت است.
اردک ماهی بویایی بسیار قوی دارد و محل تجمع ماهی ها را از دور حس می کند. آنرا میتوان به صورت کبابی، بخار پز و سرخ کرده مصرف کرد و گوشت آن نیز حرام نیست اما طرفدار چندانی ندارد و بیشتر از کاربرد خوراکی در صید ورزشی بکار میرود.

ماهی آزاد

ماهی آزاد شمال کشور

وزن گاهی بیش از ۴۵ کیلو هم وزن دارد
اندازه تا ۱۰۵ سانتیمتر
گوشت نارنجی و سفید و چرب
ویژگی گران قیمت ترین ماهی دریای خزر

آزاد یا سالمون گونه ای با ارزش تجاری فراوان که مرغوب ترین و عالی ترین ماهی جهان است و در آب های شیرین دریا به دنیا می آید و در سالهای اخیر به خاطر صید کمتر قیمت آن افزایش یافته است. سالمون یک ماهی مهاجر است و در آبهایی با دمای کمتر از ۲۰ درجه سانتی گراد زندگی می کند و در نواحی ساحلی و اعماق ۴۰ تا ۵۰ متری دیده میشود. این ماهی گوشتخوار است و از لارو حشرات، کیلکا، آترینکا ماهیان و کفزیان تغذیه می کند. سالمون علاوه بر گوشت لذیذ و خوشمزه، خاویاری درشت و نارنجی مایل به قهوه ای دارد و گوشت آن منبع مقدار قابل توجهی کلسترول، پروتئین و ویتامین D می باشد؛ کاهش سطح استرس، پیشگیری و کنترل فشار خون، کاهش سطح کلسترول بد و تقویت عملکرد مغز از خواص ماهی آزاد دریای خزر می باشد.
شکل ظاهری: دوکی شکل، پوزه ای تیز، بدنی درشت و کشیده، رنگ اطراف بدن روشن همراه بنفش تیره، قسمت پشت بدن و روی سر خاکستری تیره، فلس های ریز به رنگ نقره ای ، لکه یا خال هایی تیره و نامنظم به شکل صلیب اطراف بدن وجود دارد.


تا اینجا با انواع ماهی خوراکی آشنا شدید اما
ماهی
مصرفی ما تنها از دریا تامین نمیشود بلکه بخش زیادی از آن هم از طریق پرورش ماهی در استخرها بدست می آید، کپور، کفال، قزل آلا، سفید و تیلاپیا انواعی هستند که پرورش داده میشوند. بعضی افراد معتقدند ماهی دریایی بهتر از پرورش یافته است، اما نمیتوان به طور قطع در این مورد اظهار نظر کرد. ماهی پرورشی لاغرتر و کم بنیه تر از نوع دریایی است اما این شانس را دارید که ماهی تازه خریداری کنید، تغذیه نوع پرورشی کنترل شده است پس طعم گوشت آن با نوع دریایی فرق می کند، برخی املاح همچون ید منشا دریایی دارند و فقط در ماهی دریا وجود دارد اما حمل و نقل و صید ممکن است به آن آسیب وارد کند و از طرفی آلودگی دریا روی گوشت تاثیر میگذارد، میزان امگا ۳ در هر دو نوع تقریبا برابر است. با توجه به موارد ذکر شده تصمیم گیری در مورد اینکه نوع دریایی بهتر است یا پرورشی به عهده شما است؛ اما نکته ای که از دریایی یا پرورشی بودن آن هم مهم تر است تازه بودن ماهی است. در جدول زیر فاکتورهایی برای تشخیص ماهی تازه از مانده بیان شده است.

علائم ظاهری  تازه  فاسد
جلا ظاهری درخشنده و شفاف فاقد درخشندگی- کدر و تیره
 آبشش قرمز روشن و عاری از ماده لزج قهوه ای تیره و مملو از ماده لزج
چشم شفاف، روشن، درخشان گود و فرو رفته
سرپوش آبششی کاملا برجسته و بسته کاملا باز
فلس ها درخشان، براق، محکم به بدن چسبیده سست و نرم، به راحتی کنده میشود
بو طبیعی و عاری از بوی گندیده بوی نامطبوع و غیرطبیعی
دهان بسته است باز است
دیواره شکمی محکم و دارای قابلیت ارتجاعی شکل خمیری شکل، به راحتی پاره می شود
غوطه وری در آب فرو می رود شناور در آب
عضلات اثر انگشت روی عضلات نمی ماند در اثر فشار انگشت بر روی عضله فرورفتگی ایجاد میشود

در آخر این نکته را هم در نظر بگیرید که همیشه ماهی تازه از منجمد بهتر نیست، اگر شهر شما با دریا فاصله زیادی دارد، نوع منجمد شده انتخاب بهتری می باشد.

امیدواریم از مطالعه این مطلب لذت برده باشید، منتظر نظرات شما خوبان هستیم…

>

8 ديدگاه

  1. ممنون از شما
    آیا مایلید که جداول بصورت رنگی در مطلب انتشار یابند یا به همین صورت جداول را می پسندید

  2. سلام الان مظنه قیمت ماهی چنده؟
    نظر طب اسلامی راجع به تغذیه ماهی هم خوبه …سپاس از مطلب

  3. سلام و درود بر شما دوست گرامی
    در مورد قیمت ماهی باید عرض کنم عوامل زیادی در تعیین قیمت نهایی تاثیر گذار است مثل: فصل خرید، هزینه حمل و نقل، فاصله شهر شما تا محل پرورش ماهی یا دریا، نوع ماهی، میزان عرضه و تقاضا و …
    و اما در مورد نظر طب اسلامی، من مطالعه کتاب طب الرضا {مجموعه ای گرانقدر از بیانات علمی و پزشکی امام رضا(ع)} را به شما پیشنهاد می کنم، به عنوان نمونه ایشان در مورد مصرف گوشت ماهی فرموده اند: هر کس از درد شقیقه و شکم‌ درد مى‏‌ترسد، نباید در تابستان و زمستان، خوردن ماهى تازه را به تأخیر افکند.

  4. دوست عزیز سلام
    ماهی به خاطر طبعی که دارد (طبع سرد) با بعضی مواد سازگار نیست مانند تخم مرغ و لبنیات و بهتر است با سبزی های خام یا بخارپز شده یا خرما مصرف شود.
    اما پخت ماکارونی به همراه ماهی اشکالی ندارد، پس با خیال راحت مصرف کنید.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.