درود بر شما دوستان

سوختگی را نمی توان تنها یک حادثه نامید بلکه فاجعه ای است که فرد و خانواده او را برای مدت زیادی درگیر می کند. این بیماری و آسیب های ناشی از آن می توانند زندگی شخص را مختل کنند و برای او معلولیت هایی به همراه داشته باشند که سبب محرومیت او از موقعیت های شغلی و اجتماعی اش می شود. اگر شدت این آسیب زیاد باشد، احتمال دارد فرد دچار عفونت شود که ممکن است به مرگ بیمار بیانجامد. جدای از آمار های فوت و جراحات ناشی از سوختگی ها در تلخ ترین چهارشنبه سال، وضعیت آمار ها نگران کننده است و این بیماری پس از تصادفات و مواد مخدر سومین عامل مرگ زود هنگام ایرانیان می باشد. سوختگی یکی از بیماری هایی است که بیشترین مدت بستری در بیمارستان را دارد و درمان آن با توجه به شدت حادثه متفاوت می باشد. تشخیص اینکه آیا باید بیمار را به مرکز درمانی منتقل کرد یا در خانه قابل درمان است به عوامل تعیین کننده ای مانند درجه، وسعت، شدت، محل سوختگی، سن مصدوم و  وجود بیماری های زمینه ای بستگی دارد. به عنوان مثال درد سوختگی سطحی را می توان با مسکن و قرار دادن محل آسیب دیده زیر شیر آب البته به مدت کوتاه تسکین داد. با توجه به اینکه آشنایی با انواع سوختگی اولین مرحله درمان می باشد در این مطلب به تشریح انواع این بیماری خواهیم پرداخت.

سوختگی ضایعه و آسیب به پوست، مخاط، بافت زیر پوستی و گوشت است که در اثر انتقال انرژی از منبع حرارتی، جریان الکتریکی یا مواد شیمیایی به بدن انسان رخ می دهد و عوامل آسیب زای متعددی در بروز این بیماری دخیل هستند. برخی از علت های شایع آن عبارتند از:

برگشتن غذای روی اجاق گاز، بخار غذا یا آب، آب جوش یا مایعات داغ، انفجار مواد محترقه یا گاز تجمع یافته در محیط، برق گرفتگی، آغشته شدن لباس به نفت یا بنزین، سیگار کشیدن در رختخواب، زغال قلیان، بخاری نفتی و گازی، شومینه و انداختن کپسول حشره کش یا اسپری در آتش به خیال آنکه خالی است. که از بین این موارد آن هایی که به صورت غیر منتظره رخ می دهند آسیب بیشتری وارد می کنند.

در یک دسته بندی کلی سوختگی را بر اساس عامل ایجاد به ۴ دسته حرارتی، تابشی، الکتریکی و شیمیایی تقسیم بندی می کنند.

در سوختگی حرارتی در جه حرارت، زمان تاثیر و محل اثر حرارت در ایجاد سطح و عمق سوختگی موثر می باشد.

هنگام عبور انرژی الکتریکی از بافت بدن و تبدیل آن به انرژی گرمایی سوختگی رخ می دهد که نوع جریان الکتریکی، مدت تماس، مسیر عبور جریان، ولتاژ و آمپراژ در میزان و شدت این ضایعه تاثیر گذار است.

واکنش بدن در تماس با مواد شیمیایی به پنج صورت می باشد که در صورت ایجاد التهاب و تاول باید آب را با شدت فراوان به مدت ۳۰ دقیقه روی محل مورد نظر گرفت اما در صورت خوردن اسید از ایجاد استفراغ جلوگیری کنید.

قرار گرفتن افراد به صورت مکرر در معرض اشعه علاوه بر احتمال سرطانزا بودن سبب سوختگی آن ها نیز می شود، البته این آسیب در مراحل اولیه علائم خاصی ندارد و بیشتر سر درد، بی حوصلگی و اختلالات گوارشی مشاهده می شود.

سوختگی را براساس عمق تخریب بافت بدن به سه درجه تقسیم بندی می کنند:

سوختگی و انواع آن

درجه یک
سوختگی سطحی تنها بر سطح پوست اثر می گذارد و تنها لایه اپیدرم پوست را درگیر میکند و تاول نمی زند؛ بارزترین نشانه آن تغییر رنگ پوست به صورت صورتی می باشد که با درد و التهاب جزئی همراه است. این آسیب با درمان مناسب طی دو تا پنج روز درمان می شود و اثری از آن باقی نمی ماند؛ این نوع سوختگی خفیف ترین نوع می باشد.

درجه دو
این آسیب عمیق تر و وخیم تر از درجه ۱ می باشد، تمام لایه خارجی پوست را درگیر می کند و به لایه داخلی و قسمتی از عمق پوست هم آسیب وارد می کند و در واقع اپیدرم و قسمتی از درم آسیب می بیند. تورم، تاول، ترشح مایع، درد و سوزش و تغییر رنگ بیشتر، حساس به لمس و کنده شدن پوست از نشانه های آن می باشند. این زخم ها آسیب پذیر هستند و احتمال عفونی شدن آنها وجود دارد، بستن پانسمان و تعویض مرتب آن در تسریع درمان موثر میباشد؛ درمان این نوع سوختگی بین ۱۰ تا ۲۱ روز زمان نیاز دارد.

درجه سه
تمام ضخامت پوست، چربی و اعصاب زیر جلدی آن از بین می روند به همین دلیل بیمار دردی حس نمی کند. گاهی اوقات به سختی میتوان سوختگی درجه سه را از درجه دو تشخیص داد، اگر زخم سیاه رنگ یا خشک و  سفید بود درجه سه است در حالیکه سوختگی درجه دو قرمز و مرطوب است. تغییر رنگ (به رنگ ذغالی، سفید یا قرمز آلبالویی )، چرمی شدن، سوختن پوست و ظاهر خشک از مشخصات این نوع می باشند. درمان سوختگی درجه سه با توجه به عمق آن ممکن است به عمل جراحی نیز نیاز داشته باشد و زمان بیشتری نیاز دارد و نمی توان آنرا در خانه درمان کرد.

درجه چهار
در برخی مقالات از سوختگی درجه چهار نیز نام برده اند و آنرا شدیدترین نوع سوختگی می دانند. در این نوع علاوه بر آسیب تمام لایه های پوست، اندام های اصلی، سیستم گردش خون، عضله و استخوان ها نیز صدمه می بینند که اغلب به مرگ مصدوم می انجامد.

وسعت سوختگی درصدی از کل سطح بدن میباشد که آسیب دیده است و هرچه این سطح وسیع تر باشد وخامت حال مصدوم بیشتر است. برای تعیین وسعت سوختگی از دو قانون نه و کف دست استفاده می کنند و آن را به سه دسته خفیف، متوسط و بحرانی تقسیم بندی می کنند. در جدول زیر دسته بندی های موجود را ملاحظه می کنید.

شدت رده سنی
خفیف بزرگسالان درجه ۳ کمتر از ۲ % سطح بدن، درجه ۲ کمتر از ۱۵% سطح بدن و درجه ۱ کمتر از ۵۰% سطح بدن
متوسط بزرگسالان درجه ۳ بین ۲ تا ۱۰% سطح بدن، درجه ۲ بین ۱۵ تا ۳۰% سطح بدن و درجه ۱ بیش از ۵۰% بدن
شدید بزرگسالان درجه ۳ بیش از ۱۰ درصد، درجه ۲ بیش از ۳۰ درصد سطح بدن، سوختگی با اسید، برق گرفتگی و همراهی بیماری زمینه ای با سوختگی
خفیف کودکان و نوزادان درجه ۲ کمتر از ۱۰% سطح بدن
متوسط کودکان و نوزادان درجه ۲ بین ۱۰ تا ۲۰% سطح بدن
شدید کودکان و نوزادان درجه دو و سه بیش از ۲۰% سطح بدن، سوختگی در دست، پا، صورت، مجاری تنفسی یا دستگاه تناسلی

سوختگی را بر اساس ضخامت پوست آسیب دیده به دو روش دسته بندی می کنند.

آسیب پوست به دو دسته ضخامت نسبی و ضخامت کامل طبقه بندی می شود؛ در ضخامت نسبی تنها اپیدرم و قسمت فوقانی آن آسیب می بینند و بافت زیرین سالم است که سوختگی درجه یک و دو در این دسته هستند و در دسته ضخامت کامل علاوه بر درم و اپیدرم لایه های زیرین پوست نیز آسیب دیده اند که سوختگی درجه سه از این نوع می باشد.

لازم به ذکر است که کمترین دمایی که باعث می شود پوست آسیب ببیند و بسوزد ۴۴ درجه سانتیگراد می باشد که هر چه مدت تماس بیشتر باشد شدت سوختگی افزایش می یابد.

در این مطلب به تعریفی از سوختگی و انواع آن پرداختیم، در مطلب بعد درباره انواع روش های درمانی و بهترین روش های خانگی درمان سوختگی، مطالبی ارائه خواهیم داد.

>

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.