سلام دوستان

هندوانه یکی از بهترین و پرطرفدارترین صیفی جات در فصل تابستان می باشد که برای سلامتی انسان بسیار مفید است و مصرف آن می تواند بخشی از کالری، ویتامین C و A مورد نیاز بدن را تأمین کند. برخی از خواص هندوانه بدین شرح می باشند:
تخم هندوانه برای درمان کمبود ذهنی کودکان و نوجوانان موثر است.
نوشیدن آب هندوانه یکساعت قبل از غذا برای افرادی که خون غلیظ دارند و کودکان مبتلا به مخملک مفید است. همچنین اب هندوانه برای تقویت پیاز مو، سینه پهلو، رفع برفک دهان،کسانیکه زگیل دارند، نرمی و لطافت پوست، دفع سنگ کلیه و کسانیکه نقرس دارند مفید است.
قرار دادن پوست هندوانه روی صورت سبب نرمی و لطافت پوست می شود و قرار دادن ن بر روی جوش ها به صورت ضماد مفید است. مربای پوست هندوانه نفخ را از بین می برد.

هندوانه همانند دیگر اعضای خانواده کدوئیان همچون خربزه، طالبی و ملون نسبت به یخبندان حساس است و برای رشد به هوای آفتابی و گرم و خاک سبک حاصلخیز احتیاج دارد. هندوانه تقریبا در همه جای دنیا یافت میشود و یکی از میوه هایی است که تنوع زیادی دارد. انواع هندوانه از نظر طعم و رنگ با هم تفاوت دارند و در ایران با توجه به تنوع آب و هوا گونه های مختلف آن کشت می شوند. این میوه نزد ایرانیان جایگاه ویژه ای دارد و طبق سنت های قدیمی به یکی از بخش های جداناشدنی جشن ها، مجالس عروسی و شب یلدا تبدیل شده است. امروزه علاوه بر آنکه هندوانه را برای مصرف خوراکی استفاده می کنند آن را برای تزئین سفره به گونه های مختلف برش می دهند، برای اینکار به وسیله ابزارهایی تیز روی هندوانه اشکالی را حکاکی می کنند که می توانید یک نمونه از این هنر را در ویدئو زیر مشاهده کنید.

از آنجا که هندوانه در ایران در انواع مختلفی تولید می شود و بیشتر مصرف کننده ها مایلند با انواع هندوانه آشنا شوند و آنرا امتحان کنند. در این مطلب به بررسی انواع هندوانه از جمله هندوانه زرد، هندوانه ابوجهل و چند رقم هندوانه خارجی خواهیم پرداخت.

هندوانه (نام علمی: Citrullus lanatus، انگلیسی: Watermelon) میوه ای از تیره کدوئیان و دسته صیفی جات است که در جالیز رشد می کند؛ پوست آن ضخیم، سبز رنگ و صاف است و گوشت آن به رنگ قرمز، صورتی، نارنجی، زرد یا سفید می باشد. هندوانه بومی جنوب آفریقاست و در آنجا به صورت خودرو و در چند نوع ژنتیکی از شیرین تا تلخ وجود داشته است، این میوه در قرن ۱۶ به اروپا و سپس به آمریکا آورده شده است.
هندوانه بیش از ۱۲۰۰ نوع دارد و به چند طریق دسته بندی می شوند.

انواع هندوانه از قدیم به دو دسته تقسیم می شدند:
۱- هندوانه های پوست نازک که مختص مصارف محلی و مراکز فروش نزدیک به محل تولید می باشند.
۲- ارقامی با پوست کلفت که قابلیت حمل و نقل به نقاط دور و نزدیک را دارند و نگهداری آنها در انبار آسانتر است. برخی از این ارقام دیگر به شکل تجاری کشت نمی شوند و بعضی از باغبانان خانگی یا شرکت های تولید دانه آنرا به خاطر استفاده از دانه اش می کارند. همچنین پوست کلفت این گونه ها برای ترشی انداختن مناسب هستند؛ تام واتسون، جورجیارتل‌اسنیک و بلک دایموند از این موارد هستند.

انواع هندوانه بر اساس زمان رسیدگی
زود رس (میوه دهی بین ۷۰ تا ۸۰ روز)، میان رس (بین ۸۰ تا ۹۰ روز) و دیر رس (میوه دهی بین ۱۳۰ تا ۱۴۰ روز)

انواع هندوانه ایرانی: قرقی، محبوبی، جهرمی، ترکمن، شریف آباد (پوست خیلی نازک اندازه و متوسط، شکل گرد و گوشت قرمز ، طعم شیرین و مطبوع) ، خانمی و یوسف سفید همدان(پوست کلفت و سفید رنگ)

انواع هندوانه خارجی که بیشتر انواع امریکایی هستند و کشت برخی از آنها در ایران نتایج خوبی داشته است بدین ترتیب می باشند.

چارلستون گری Charleston Gray

هندوانه چاررلستون گری یکی از ارقان خارجی هندوانهچارلستون گری در ایران به هندوانه مهندسی معروف  است و برای حمل و نقل مناسب می باشد. پوست این نوع هندوانه کلفت و محکم و به رنگ سبز پسته ای روشن می باشد، گوشت آن به رنگ صورتی است و ترد و شیرین می باشد.

دیکیس کویین Dixie Queen
ارقام خارجی هندوانهاین نوع نسبتا زود رس است و پوستی به رنگ سبز کمرنگ با نوارهای نازک دارد، گوشت آن قرمز رنگ و ترد، توپر و شیرین می باشد. دیکیس کوئین برای حمل و نقل به بازارهای نزدیک و کشت در مزارع اطراف شهرها مناسب است.

فرفاکس Fairfax
فرفاکس نوعی از هندوانه آمریکاییاین نوع به شکل بیضی است، پوستی به رنگ سبز روشن راه راه و ضخیم دارد که به دلیل ضخامت پوست برای حمل و نقل به نقاط دور دست مناسب می باشد. برخی از فرفاکس ها به ۱۵ تا ۲۰ کیلوگرم می رسند و همین درشتی زیاد از عیب های آن می باشد.

چیلیان بلاک Chilian Black

ارقام خارجی هندوانهاین هندوانه به شکل کروی است، پوستی به رنگ سبز روشن با نوارهای سبز تیره و نازک دارد و قابلیت حمل و نقل به نقاط دور دست را ندارد و برای بازارهای نزدیک شهرها مناسب است.

ماه و ستاره

انواع هندوانهیکی از انواع هندوانه است که در سال ۱۹۲۶ تولید شد، پوست آن سبز پررنگ یا زرشکی است و لکه های زرد رنگی مانند ماه و ستاره روی آن قرار دارد که پوسته هندوانه را شبیه به آسمان کرده است و گوشتی صورتی یا قرمز دارد.

البته انواع دیگری چون آرژانتینی، کریمسون سوئیت، کنگو، الماس سیاه و هندوانه کوچک شیرین نیز در ایران کشت می شوند.

هندوانه ابوجهل   Colocynth
میوه ای شبیه به هندوانه کوچک که متعلق به خانواده کدوئیان می باشد. هندوانه ابوجهل که یکی از انواع هندوانه می باشد بومی شمال و غرب آفریقا است و جد وحشی هندوانه به شمار می آید. هندوانه ابوجهل در فارسی با نام‌های خربزه روباه، کدوی تلخ و سیب تلخ نیز شناخته می شود و هرچند از خانواده هندوانه ها می باشد اما با نوع معمولی آن تفاوت دارد؛ این میوه کوچکتر، سفت تر و تلخ تر است، طبع آن خیلی گرم و خشک است و دارای رنگ زرد، مزه ای تلخ، بویی تند و دانه های زیاد می باشد. این گیاه بالا رونده در مدیترانه، هند، سیلان و شمال آفریقا پرورش می‌یابد و در مناطق جنوب ایران به صورت وحشی می روید که اهالی محلی بوشهر به آن خیار گرگو می‌گویند. ابوجهل یکی از گیاهان دارویی است و در طب سنتی ایران، چین و هند از آن به عنوان کاهش دهنده میزان قند خون افراد مبتلا به دیابت استفاده می کردند. وجود ماده‌ ای با نام کولوسنتین در هندوانه ابوجهل که طعمی بسیار تلخ دارد در سلامت افراد مبتلا به دیابت تاثیر مستقیم و بی نظیری دارد.

هندوانه ای با خاصیت درمانی

خواص هندوانه ابوجهل
مصرف این هندوانه در مقدار معین و تجویز شده می‌تواند به ترشح انسولین کمک کند و سبب کاهش قندخون می شود. ضد ویروس و میکروب، ضد سرطان، دارای خاصیت مسهل قوی، تسکین درد دندان به کمک مالیدن روغن آن به همراه سرکه، رفع یبوست، ضد بیماری بلغم، درمان کننده صدای گوش، درمان کننده کبد، آنتی بیوتیک قوی، ضد نقرس، درمان کننده سیاتیک، ضد سردرد و درد شقیقه، جلوگیری از سکته مغزی، ضد کرم معده و کرم کدو، پادزهر سم عقرب و مار، خاصیت خلط آوری دارد، درمان واریس با استفاده از روغن ابوجهل.

طریقه مصرف هندوانه ابوجهل بدین صورت است که باید خوب ساییده شود و سپس پودر آن را با صمغ عربی، نشاسته یا کتیرا مصرف شود. برای درمان صدا در گوش ۱ یا ۲ قطره از روغن آن در گوش چکانده شود و  برای بیماری قند نیم گرم هندوانه ابوجهل را به همراه نشاسته با غذا ۷ روز در ماه میل کنید.

مضرات هندوانه ابوجهل
این میوه در کنار فواید فراوان و تاثیرات مثبتی که در کاهش قند خون دارد ممکن است در اثر مصرف بی رویه و خودسرانه با عوارضی همراه باشد. مصرف هندوانه ابوجهل باید تحت نظارت پزشک باشد چون طبق تحقیقات اثرات سمی مصرف این گیاه روی قلب، کبد و دستگاه گوارش مشاهده شده است. این میوه خاصیت مسهلی بسیار قوی دارد و میزان معین آن برای رفع یبوست مناسب است اما برای کسانی که ورم روده دارند و خانم‌های باردار مناسب نیست. همچنین سقط جنین، اسهال خونی، درد معده، استفراغ، نبض ضعیف، ضعف، غش، اختلالات حسی، گیجی، هذیان، خونریزی شدید گوارشی و مرگ از خطرات ناشی از مصرف بی اندازه هندوانه ابوجهل می باشند.

هندوانه زرد (Yellow Watermelon)
یکی از انواع هندوانه می باشد که مورد توجه بیشتر افراد و به خصوص کسانیکه از مصرف هندوانه قرمز خسته شده اند و به دنبال تنوع می باشند، قرار گرفته است. کاشت هندوانه زرد در بخش های مختلف ایران انجام می شود و برای پرورش به آب و هوای گرم و کمی مرطوب نیاز دارد و سرما برای آن خیلی مضر است. رنگ غیر متعارف آن توانسته نظر مصرف کنندگان زیادی را به خود جلب کند، اگر چه قیمت این مدل کمی بالاتر از نوع معمولی است که علت آن هم تولید انبوه هندوانه قرمز می باشد. هندوانه زرد یکی از اعضای خانواده صیفی جات و از خانواده کدوئیان می باشد، این میوه بومی آفریقای جنوبی است و در ایران به هندوانه آناناسی شهرت دارد. پوست هندوانه زرد مانند انواع هندوانه ها می باشد و اندازه و ظاهر آن شبیه به نوع قرمز است. مزه این دو نوع هندوانه تفاوت چندانی با هم ندارند و هر دو طعمی شیرین و خوشمزه و بافتی نرم دارند اما تفاوت هندوانه زرد با قرمز در رنگ داخل آن است.

هندوانه زرد یکی از بهترین انواع هندوانهرنگ گوشت این هندوانه با نوع معمولی تفاوت دارد و زرد رنگ می باشد، که علت آن عدم وجود ماده ای به نام لیکوپن می باشد. لیکوپن عامل رنگ قرمز در میوه ها و صیفی جات چون گوجه فرنگی و گریپ ‏فروت است که نوعی آنتی اکسیدان قوی می باشد و خاصیت ضد سرطانی دارد. لیکوپن موجود در این نوع در اثر تغییرات ژنتیکی مختلف در طی زمان از بین رفته است و فاقد این رنگدانه می باشد. البته تمامی هندوانه های زرد با اصلاح ژنتیکی زرد نشده اند بلکه گونه ای از آن در اثر یک جهش طبیعی دیگر لیکوپن تولید نمی کند و جنس آن کاملا متفاوت می باشد. هندوانه زرد دارای بتاکاروتن (ماده شیمیایی موجود در هویج) است.

فواید هندوانه زرد
هندوانه زرد میوه ای سرشار از ویتامین و مختص تقویت صفرا و ضد نقرس می باشد که طبعی سرد و تر دارد. گوشت و پوست هندوانه قابلیت مصرف خوراکی و دارویی دارد. این میوه سرشار از ویتامین‌های B6 ، B1 و منیزیم است و به خاطر میزان بالای آب و ارزش کالری یکی از باارزش ترین میوه ها به شمار می آید. مهم ترین خاصیت هندوانه تامین آب بدن و رفع تشنگی می باشد اما دیگر خواص آن بدین شرح می باشند:
خواص هندوانه برای لاغری
: مصرف هندوانه زرد معده را برای مدت طولانی پر نگه می دارد و دیرتر احساس گرسنگی می کنیم، فیبر موجود در آن باعث کاهش اشتها می شود و نیاز بدن به مواد مغذی را برطرف می کند و سرعت سیستم گوارشی را افزایش می دهد.
خواص هندوانه زرد برای قلب:
قسمت سفید پوست هندوانه منبع خوبی از سیترولین می باشد، سیترولین یک اسید آمینه غیر ضروری است که با گشاد کردن سرخرگ ها گردش خون را بهبود می دهد. سیترولین در سیستم اکسید نیتریک بدن شرکت می ‏کند و در اثر واکنش با آنزیم های بدن به آرژنین تبدیل می شود؛ آرژنین برای سلامت قلب و عروق و سیستم ایمنی بدن سودمند است.
درمان سنگ کلیه با هندوانه: این میوه خاصیت دیورتیک دارد و با افزایش ادرار و دفع آن به سم زدایی بدن کمک می کند، همچنین برای پیشگیری و دفع سنگ کلیه مفید می باشد.
خواص هندوانه برای کاهش تب: این میوه حاوی ویتامین A و C می باشد که باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می شود و در پیشگیری از سرماخوردگی و تب مفید است. البته خوردن بیش از حد هندوانه در شرایط آب و هوایی سرد می تواند تب را بدتر کند.
خواص هندوانه برای بینایی: همانطور که ذکر شد هندوانه حاوی ویتامین A و C است که برای سلامت چشم مفید می باشند، لوتئین موجود در این میوه در پیشگیری از بیماری دژنراسیون ماکولار چشمی وابسته به سن(AMD) تاثیر گذار است. همچنین مقادیر بالای بتاکاروتن و ویتامین A موجود در هندوانه زرد در تقویت بینایی و پیشگیری از ابتلا به بیماری های چشمی مفید می باشند و جالب است بدانید که هندوانه نسبت به سایر میوه ها بیشترین مقدار بتاکاروتن را دارد.
جلوگیری از سرطان: از انجا که سرطان یکی از مرگبارترین بیماری ها می باشد بحث پیشگیری از این بیماری از اهمیت زیادی برخوردار می باشد. ویتامین C و لیکوپن موجود در هندوانه آناناسی بدن را از هجوم رادیکال های آزاد که باعث سرطان می شوند محافظت می کند. ویتامین C دارای ترکیب های آنتی اکسیدانی زیادی میباشد که در محافظت از سلول‌های ایمنی بدن مفید می باشد و بدن را در برابر ویروس و باکتری که عامل بیماری هستند محافظت می کند.
کاهش گرفتگی عضلات: نوشیدن آب هندوانه زرد پس از تمرینات ورزشی و بدنسازی در آرام سازی ماهیچه ها تاثیر مثبتی دارد و گرفتگی عضلات را کاهش می دهد.
تقویت استخوان: این میوه دارای میزان زیادی کلسیم و پتاسیم می باشد و مصرف یک لیوان آب هندوانه در رشد و تقویت استخوان ها موثر می باشد و از پوکی استخوان جلوگیری می کند؛ همچنین باعث تقویت استخوان های جنین در دوران بارداری می شود. آب هندوانه سبب جلوگیری از بیماری های مربوط به استخوان از جمله انواع مختلف ورم مفاصل می شود.
خواص هندوانه برای پوست و مو: همانطور که ذکر شد این میوه دارای مقادیر زیادی ویتامین C و A می باشد. ویتامین C آن در کاهش چین و چروک و جوانسازی پوست و جلوگیری از ریزش مو موثر است و ویتامین A در رفع خستگی و پیشگیری از پوسته پوسته شدن پوست مفید است و با کنترل چربی پوست به درمان اکنه و جوش صورت کمک می کند.
خواص هندوانه در بارداری: فیبر موجود در این میوه برای درمان سوزش سر دل مفید است و با بهبود حرکات روده باعث درمان یبوست در دوران بارداری می شود. کمبود آب بدن سبب انقباض زودرس و تولد زودرس نوزاد می شود که خوردن هندوانه بهترین راه برای جلوگیری از کم آبی بدن در زنان باردار می باشد.
خواص پوست هندوانه: مصرف پوست هندوانه همراه با شکر و عسل یا مصرف مربای آن باعث تقویت معده و درمان ضعف معده می شود. همچنین ترکیبات موجود در پوست هندوانه سبب بهبود رشد ماهیچه ها و برطرف کردن خستگی می شود.
خواص تخمه هندوانه: دانه های هندوانه دارای پروتئین، ویتامین‌های گروه B، منیزیم، فسفر، آهن، پتاسیم، مس، منگنز و روی می باشند و مهم ترین ویژگی آن میزان کالری کم آن است. اسید فولیک موجود در تخمه هندوانه برای عملکرد مناسب مغز ضروری است و پتاسیم آن به مهارت تفکر و قابلیت یادآوری خاطرات کمک می‌کند. نیاسین موجود در آن باعث سفت شدن پوست، محو شدن خط و چین و چروک، از بین رفتن لکه‌های سیاه و رفع خارش می شود. هنگام خوردن هندوانه بهتر است آنرا با تخم مصرف کرد زیرا تخم هندوانه سبب کاهش نفخ این میوه می‌شود.

مضرات هندوانه زرد
مصرف بیش از اندازه این میوه عوارضی را در پی دارد به عنوان مثال اختلالات گوارشی یا همان اختلال در هاضمه با علائمی چون اسهال، تهوع و استفراغ، کاهش سطح فشار خون به خاطر وجود مقدار زیادی پتاسیم در هندوانه که با علائمی چون سرگیجه و ضعف همراه است، مصرف زیاد آن برای افراد سرد مزاج با درد مفاصل همراه است که البته با خوردن کمی عسل پس از خوردن هندوانه عارضه برطرف می شود، افزایش سطح قند خون، نامنظم شدن ضربان قلب، افزایش خطر دیابت حاملگی و ناتوانی جنسی و اختلال نعوظ در مردان از جمله عوارض مصرف زیاد هندوانه آناناسی می باشد.
دو سوالی که برای برخی از مصرف کنندگان و علاقه مندان به این میوه مطرح می شود این است که آیا هندوانه چاق کننده است؟ و آیا هندوانه قند دارد؟
هرچند مصرف هندوانه مفید است و سبب تامین آب مورد نیاز بدن می شود اما افراط در مصرف این میوه باعث دریافت مقدار قابل توجهی انرژی می شود و بهتر است افرادی که قصد کاهش وزن دارند در میزان مصرف آن دقت کنند.
در مورد مصرف آن برای افراد دیابتی نیز همینطور است و باید به اندازه مصرف شود. شاخص گلیسمیک (جی.آی) هندوانه برای ۱۰۰ گرم ۷۲ است و همانطور که می دانید جی.آی اندازه گیری سرعت جذب قند غذاها در دستگاه گردش خون است و هرچه عدد بالاتر باشد به این معناست که سرعت جذب قند در دستگاه گردش خون زیاد است و سطح قند خون فرد سریع بالا می رود. به همین دلیل افراد دیابتی باید مراقب مقدار مصرف هندوانه و میوه هایی که به همراه آن می خورند باشند و سعی کنند آنرا به همراه یک چربی سالم یا پروتئین، مانند انواع آجیل یا تخمه مصرف کنند.

یکی دیگر از انواع هندوانه که شاید شما نیز نام آنرا شنیده باشید هندوانه بدون تخمه است. اما در واقعیت چنین هندوانه ای وجود ندارد و نوعی که بدون تخمه نامگذاری شده است در واقع فاقد تخمه های سیاه و سفتی هستند که دیگر انواع هندوانه دارند. این نوع حاوی یکسری تخمه است که پوسته ای سفید و نازک دارند و نوع تکامل نیافته تخمه سیاه هستند؛ تفاوت دانه های سیاه با سفید در باروری دانه است، دانه های سفید نابارور هستند.
انواع هندوانههندوانه بدون تخمه گیاهی دورگه است که ۳ دسته کروموزوم دارد، به این معنا که گیاه نازاست و نسلش منقطع است زیرا تنها تخمه سیاه توانایی رشد دارد. کاشتن هندوانه بدون تخمه کار آسانی نیست و کشاورزان مجبورند برای هر سری کاشت هندوانه دانه‌های گران قیمت دستکاری شده خریداری کنند. هندوانه بدون تخمه محصول مهندسی ژنتیک نیست بلکه با پیوند هندوانه دیپلوئید (حاوی دو مجموعه کروموزوم) و هندوانه تتراپلوئید (حاوی چهار مجموعه کروموزوم) هندوانه‌ای که حاوی تخمه‌های تریپلوئید است(سه مجموعه کروموزوم) تولید می شود که زمانیکه این تخمه‌های تریپلوئید کاشته می‌شوند هندوانه‌ بدون تخمه تولید می شود.

هندوانه تنها به شکل بیضی و کروی نیست و در کشور ژاپن آنرا به شکل مکعب هم پرورش میدهند که البته این نوع در ایران وجود ندارد. هندوانه مکعبی شکل اولین بار توسط کشاورزان منطقه زنتسوجی، کاگاوا ژاپن تولید شد، این کشاورزان با قرار دادن میوه در حال رشد در جعبه‌هایی فلزی و شیشه‌ای آنرا به شکل ظرف در می آورند.

هندوانه مکعبی یکی از جذابترین انواع هندوانههندوانه های مکعبی شکل به راحتی انبار می شوند و مشتری پسند هستند اما قیمت آنها سه برابر هندوانه های معمولی می باشد. یکی دیگر از دلایلی که ژاپنی علاقه زیادی به تولید هندوانه مکعبی دارند این است که یکی از هدایایی که مردم این کشور به یکدیگر می دهند هندوانه است از این جهت شکل هندسی چون مکعب و شش وجهی طرفدار بیشتری دارد.

براساس آمارهای فائو، ایران در تولید هندوانه رتبه سوم جهان را دارد. این محصول در بهار در شهرهای جیرفت و کهنوج، میناب، ایرانشهر و دزفول، در تابستان در ورامین، سمنان، مشهد، اصفهان، همدان، تبریز، میاندوآب، در پاییز در دزفول و در فصل زمستان در میناب، جیرفت و کهنوج تولید می شود.

در این مطلب به بررسی چند نوع هندوانه پرداختیم، امیدوارم از این مطلب استفاده کافی را برده باشید. لطفا نظرات خود را برای ما ارسال کنید.

 

>

2 ديدگاه

  1. متاسفانه در کشور به صورت بی رویه و بدون برنامه هندوانه کاشت میشه و بعد هم به خاطر قیمت زیاد نمیشه استفاده کرد و دور ریخته میشه

  2. درود بر شما- ممنونم که دیدگاه خود را برای ما ارسال کردید
    فرمایش شما کاملا صحیح است و امیدواریم با توجه به شرایط بحران آبی و افت سفره های زیر زمینی مسئولان نظارت بیشتری داشته باشند و کشت گونه های زراعی و باغی کم آب و پربازده را به کشاورزان آموزش دهند.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.