سلام دوستان

نخ دندان، مسواک و واترجت دندانی ابزارهای دندانپزشکی هستند که از آن برای تمیز کردن دندان استفاده می کنند. تمیز کردن دندان و رعایت بهداشت دهان و دندان از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا علاوه بر بهبود سلامت دهان باعث کاهش هزینه های درمانی نیز می شود. شایع ترین بیماری دهان و دندان، پوسیدگی و بیماری های لثه می باشند که اغلب این بیماریها از فضای بین دندانی و شیارهای لثه شروع می شوند؛ مواد غذایی تجمع یافته در این فضاها به راحتی با مسواک پاک نمی شوند و یا دسترسی به آن ها سخت است. باقی ماندن مواد غذایی و تمیز نکردن دندان ها موجب سخت شدن مواد غذایی و ساخته شدن جرم بین دندانی میشود و جرم دندان سبب التهاب و خونریزی لثه، بوی بد دهان، تحلیل استخوان دور دندان، پسروی لثه از دور دندان، لقی و از دست رفتن دندان می شود. همچنین عفونت های دهانی زمینه ساز ابتلا به بیماری هایی چون بیماری های قلبی و عروقی، نقص سیستم ایمنی، دیابت، بیماری های تنفسی، ذات الریه و عوارض جانبی در دوران بارداری می باشند. با این تفاسیر افرادی که می خواهند دچار بیماریهای لثه نشوند باید به صورت منظم لای دندان های خود را تمیز کنند. مسواک برای تمیز کردن دندان و از بین بردن پلاک مواد غذایی ابزار مناسبی است اما تنها سطوح را پاک می کند و قادر به تمیز کردن زوایا و میان دندان ها نیست. استفاده از نخ دندان نیز یکی از راهکارهایی است که برای تمیز کردن پلاک ها به کار گرفته می شود اما این روش برای برخی از افراد امکان پذیر نیست؛ از این رو دستگاهی به نام واترجت دندانی اختراع شده است که به وسیله فشار آب (واتر فلاس) دهان را تمیز می کند. اما کدام یک از این دو ابزار برای تمیز کردن پلاک ها بهتر است و بر دیگری مزیت دارد؟

برای پاسخ به این سوال در ادامه به بررسی مزایا و معایب هر یک از آنها می پردازیم.

نخ دندان
نخ دندان وسیله ای بسیار سریع و آسان برای خارج کردن پلاک دندانی و ذرات غذایی است که بین دندان ها و زیر لثه را تمیز می کند و برای سلامت لثه ضروری است. این نخ خاصیت انعطاف پذیری دارد و از جنس نایلون نازک یا رشته های پلاستیکی است و با حرکت بین دندان ها به سمت بالا و پایین سطوح بین دندانی را تمیز می کند. نخ دندان به نقاطی دسترسی دارد که با مسواک تمیز نمی شود و محل شروع پوسیدگی ها است؛ پوسیدگی بین دندان از مواردی است که اغلب تشخیص آن به راحتی و با معاینه معمولی امکانپذیر نیست و با رادیوگرافی های دندانپزشکی می توان وسعت و عمق این پوسیدگی ها را تشخیص داد. پوسیدگی بین دندانی پس از گسترش عصب دندان را درگیر می کند که تنها راه درمان آن درمان کانال ریشه یا عصب کشی می باشد. با استفاده از نخ دندان می توان بقایای غذا، آلودگی بین دندان ها، پلاک بین دندان ها و لثه ها را از بین برد و از پوسیدگی، عصب کشی و بیماری های لثه پیشگیری کرد.

نخ دندان بهتر است یا واتر جت دندانیکی از باورها در رابطه با استفاده از نخ این است که تنها زمانیکه غذا بین دندان گیر کرده است باید آنرا به کمک نخ خارج کرد اما وظیفه اصلی نخ دندان خارج کردن پلاک دندانی از بین دندان ها می باشد و استفاده از آن باید به شکل منظم انجام شود؛ چه غذا بین دندان باشد چه نباشد. نخ دندان در دو نوع تک رشته ای و چند رشته ای وجود دارد که نوع چند رشته ای از چندین رشته نایلون تشکیل شده است و ممکن است گاهی حین تمیز کردن دندان در اثر پوسیدگی بین دندان، جرم بین دندان، پر کردگی نامناسب و البته تنگ بودن فضای بین دو دندان پاره شود. نخ های تک رشته ای در برابر پارگی مقاوم است و به راحتی بین دندان ها سر می خورد اما نسبت به چند رشته ای گرانتر است. اینکه نخ دندان را قبل از مسواک استفاده کرد یا بعد از آن سوالی است که برای اغلب افراد پیش می آید؛ در استفاده از نخ آنچه که مهم است حذف پلاک های بین دندانی و تمیز شدن دندان ها می باشد و قبل و بعد از آن مزیتی بر دیگری ندارد، مسواک زدن سطح دندان و نخ فاصله آن را تمیز می کند و مهم این است که روزی یکبار دندان ها را نخ بکشید چون پلاک میکروبی که با مسواک زدن برطرف نشود پس از مدتی به جرم دندانی تبدیل می شود.

مزایای نخ دندان
روشی ارزان برای تمیزی لثه و دندان، مفید برای فضاهای بسیار تنگ بین دندان، به راحتی در داروخانه ها در چند طعم یافت می شود، در هر جایی می توان از آن استفاده کرد، خوشبو کردن دندان با استفاده از نخ طعم دار، از آنجا که استفاده از نخ به کمک دو دست است کنترل بیشتری بر میزان فشار وارد شده دارد و مراقب مناطق حساس لثه که زخم شده است باشد،

معایب نخ دندان
استفاده از آن برای افراد تحت درمان ارتودنسی با مشکلاتی همراه است، احتمال تحریک لثه ، حساسیت لثه و خونریزی وجود دارد، طرز استفاده صحیح از آن به مهارت نیاز دارد و دشوار است، عدم دسترسی به برخی مناطق دهان، استفاده از آن برای بعضی افراد با معلولیت های جسمی ممکن نیست.

طرز استفاده از نخ دندان
حدود ۳۰ سانتی متر از نخ دندان را جدا کنید و دو طرف آنرا دور انگشت وسط هر دو دست بپیچید و حدود سه سانتیمتر از نخ را برای تمیز کردن بین دندان ها جدا کنید.
نخ را بین انگشت شست و سبابه نگه دارید و به آرامی بین دندان ها بالا و پایین ببرید.
هرگز نخ را به لثه نکشید و نخ را بین دندان به پایین هل دهید.
یک شکل c بین دو دندان درست کنید و نخ را از لثه دور کنید و هم زمان نخ را جلو و عقب ببرید.
برای بیرون کشیدن نخ از همان حرکت عقب و جلو استفاده کنید.
برای دندان بعدی از بخش تمیز نخ برای رفع پلاک استفاده کنید. هیچگاه از یک تکه نخ چند بار استفاده نکنید چون ممکن است فرسوده باشد یا باکتری و مواد غذایی را به دندان بعدی منتقل کند.
همین روند را برای دندان های دیگر نیز تکرار کنید، البته استفاده از نخ برای دندان های آسیا کمی مشکل است.
برای تمیز کردن دندان حتما از نخ مخصوص که در داروخانه ها به فروش می رسد استفاده کنید زیرا نخ های معمولی بهداشتی نیستند و استحکام، ضخامت و ظرافت نخ دندان را ندارند.

در دفعات اول استفاده از نخ ممکن است کمی خون از لثه جاری شود که طبیعی است و اگر لثه سالم باشد در دفعات بعدی خونریزی قطع می شود. اما اگر خونریزی لثه ادامه داشت به خاطر بیمار بودن لثه‌ها و یا غلط بودن روش نخ‌ زدن است که باید برای معاینه و یاد گرفتن روش صحیح نخ دندان کشیدن نزد پزشک بروید.

واترجت دندانی

آیا واترجت بهتر از نخ دندان است؟همانطور که ذکر شد استفاده از مسواک به همراه نخ دندان یکی از راه های تمیز کردن دندان است اما این روش برای کسانیکه دارای بریج، دندان مصنوعی، روکش و یا ایمپلنت میباشند با ریسک و سختی همراه است. برای حل این مشکل دکتر جرالد مویر دندانپزشک کلرادویی در سال ۱۹۵۰ دستگاهی اختراع کرد شبیه مسواک برقی که با استفاده از فشار آب تمام جرم های دندانی، بین دندانی، زیر دندان ها (در محل رویش دندان) و بر روی لثه ها را از بین می برد و علاوه بر از بین بردن جرم ها و تمیز کردن دندان ها با ماساژ دادن و تحریک کردن لثه سلامت لثه را نیز به همراه دارد. این دستگاه که واترجت دندانی (water flossing) یا نخ دندان آبی نام دارد نوعی سیستم دهان شویه است که می توانید در مخزن آن از ترکیب آب و دهانشویه یا آب و نمک یا مایع آنتی باکتریال استفاده کنید. واتر جت دستگاهی است برای تمیز کردن بین دندان ها، شستشوی پلاک ها، از بین بردن باقیمانده غذا از بین دندان ها، زیر خط لثه و قسمتهایی که بوسیله نخ دندان و مسواک قابل دسترسی نمی باشند و جایگزین نخ دندان به شمار می آید که به جای خراش دادن دندان و لثه با استفاده از فشار آب پلاک ها و باقیمانده غذا را حذف می کند. این دستگاه با نیروی برق، آب را با فشار از انتهای لوله باریکی که در مقابل دندان قرار می دهند خارج می کند و آب از طریق سر دستگاه که به شکل خاصی است با فشار بیرون می آید. دستگاه شسشتوی دندان در دو مدل نازل کم فشار و پرفشار وجود دارد که به جای نخ از جریان تند آب برای پاکسازی استفاده می کند و هدف آن برداشتن پلاک بین دندان ها و پیشگیری از بیماری لثه است. واترجت یا مسواک آبفشان توسط کارخانجات متعدد و با اشکال گوناگونی ساخته می شود که واترپیک و واتراسپلش دو برند معروف آن می باشند؛ هدایت جریان آب با فشار قابل تنظیم به صورت متناوب و ضربه ای اساس کار تمام مدل ها است که با فشار، آب را به صورت ضربه ای بین دندان ها می زند و باعث تمیزی آن می شود.
واترپیک دو نوع دستی و نصبی دارد که مخزن آب دستی کوچک است اما مخزن نوع نصبی بر روی دیوار نصب می شود. واترجت دندانی ۶ نوع نازل یا سری دارد که هر کدام مخصوص یک دسته افراد می باشند و وجود سر لوله های اضافی باعث می شود افراد خانواده بتوانند از دستگاه استفاده کنند و نیاز افراد سالم و بیمار را برطرف می کند. کلاسیک، ارتودنسی، ایمپلنت، مسواک ( استفاده از واترپیک و مسواک در آن واحد)، زبانشویه و پلاک، سریهای مخصوص واترجت هستند.

نازل های مختلف واترجت دندانی

روش استفاده واترجت دندانی (واتر پیک)
پس از آنکه دستگاه را به برق وصل کردید (در مدل های شارژی ابتدا دستگاه را به مدت ۲۴ ساعت شارژ کنید) سری مخصوص را نصب کنید و مخزن را از آب یا ترکیب آب و دهانشویه پر کنید و در جای خود قرار دهید. در دفعات اول استفاده از واترپیک شدت آن را روی کمترین مقدار تنظیم کنید اما در دفعات بعد می توانید شدت آنرا افزایش دهید. نوک سری را در مقابل دندان های آسیاب خلفی قرار دهید و دستگاه را روشن کنید، سری را امتداد مرز دندان و بافت نگهدارنده لثه حرکت دهید. برای مکث می توانید از کلید روی دسته استفاده کنید و پس از جرمگیری تمام دندان ها دستگاه را خاموش کنید و آب اضافی را خالی کنید. افرادیکه از واترپیک استفاده می کنند کمتر دچار التهاب و خونریزی لثه می‌شوند.

مزایای واترجت دندانی
استفاده آسان و راحت، آسیب به لثه و احتمال خونریزی در سرعت متوسط دستگاه کمتر می باشد، برای افرادی که ارتودنسی کردند، در دهان خود بریج دارند یا دندان مصنوعی دائمی یا موقت دارند بهترین جرم گیر دندان است چون به راحتی بین براکت و سیم ها را تمیز می کند، مناسب برای افرادی که به سختی از دست خود استفاده می کنند مانند افراد مسنی که دچار مشکل آرتروز هستند، جایگزین خوب نخ دندان برای افرادی که حوصله و مهارت لازم برای استفاده از نخ را ندارند، استفاده آسان از نوع دستی در مسافرت، ماساژ واتر فلاسر سبب بهبود لثه می شود و به نقاطی دسترسی دارد که تمیز کردن آن سخت است، واتر پیک برای مواردی که دندان ها بازسازی شده اند یا جراحی لثه انجام شده است گزینه بهتری است، رفع بوی بد دهان در کنار تمیزی دندان، موثر در پیشگیری از زخم های دهانی و مانع از بروز التهابات لثه ای.

معایب واترجت دندانی
به خوبی نخ دندان بین دندان ها را نمی ساید و در تمیز کردن جرم و پلاک دندان بازدهی کمتری دارد، قدرت لازم برای تمیز کردن عمق دندان ها را ندارد و بیشتر شستشو می دهد، قیمت دستگاه واتر پیک بیشتر از نخ دندان است و دستگاه آن کمی جاگیر است، در نظر گرفتن محلی مختص قرار دادن دستگاه، با توجه به اینکه واترجت دندانی به آب و برق نیاز دارد استفاده از آن خارج از خانه کمی مشکل است.

اینکه برای تمیز کردن دندان نخ دندان بهتر است یا واترجت دندانی، به شرایط شما بستگی دارد و به صورت قطعی نمی توان گفت کدام بهتر است؛ در واقع آنچه اهمیت دارد تمیز کردن فضای بین دندان و لثه می باشد. اما در مقاله ای که در ژورنال دندانپزشکی بالینی چاپ شده است و به مقایسه نتایج استفاده از مسواک و واترجت دندان با مسواک و نخ دندان پرداخته است، نشان داده که کاهش پلاک دندانی در گروه اول ۷۴/۴ درصد و در گروه دوم ۵۷/۷ درصد است و استفاده از واتر پیک در کاهش بیماری التهابی لثه و خونریزی لثه تاثیر قابل توجهی دارد. اما به طور کلی دندانپزشکان واتر جت دندانی را جایگزین مسواک و نخ نمی دانند بلکه آنرا تکمیل کننده دو روش قبلی می دانند که سبب بهبود روند تمیز کردن دهان می شود.

امیدوارم از این مطلب لذت برده باشید و از مرواریدهای دهان خود مراقبت کنید.

منتظر نظرات و سوالات شما دوستان هستم…

>

2 ديدگاه

  1. سلام- بله یکی از مزایای واترجت دندانی نسبت به نخ دندان حفظ سلامت لثه هاست و متاسفانه بزرگترین عیب واترجت قیمت آن می باشد.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.