سلام دوستان

فیلتر روغن و روغن موتور مکمل یکدیگر هستند و در کنار هم سلامت موتور خودرو را بر عهده دارند؛ فیلتر روغن با تصفیه روغن قبل از رسیدن به یاتاقان و سایر قسمت های در معرض اصطکاک پیشرانه، در سلامت موتور خودرو، روانتر کار کردن موتور و طول عمر آن نقش مهمی دارد و  روغن در خنک کردن خودرو و کاهش حرارت زیاد آن موثر می باشد و روغن پاکیزه مهم ترین عامل برای افزایش عمر موتور به شمار می آید.
در این مطلب قصد داریم در مورد فیلتر روغن و انواع آن مطالبی ارائه دهیم، لطفا تا انتها ما را همراهی کنید.

فیلتر وسیله ای است که از عبور برخی مواد جلوگیری می کند و در عین حال به گروهی دیگر از مواد اجازه عبور می دهد؛ وظیفه فیلتر پالایش و تصفیه سیالاتی چون روغن، بنزین و هوا می باشد. در هر خودرو معمولا چهارنوع فیلتر وجود دارد؛ فیلتر هوا، فیلتر روغن، فیلتر بنزین و فیلتر کابین در تمام خودروها و فیلتر هیدرولیک فرمان و فیلتر هیدرولیک گیربکس نیز در برخی خودروها وجود دارد. در گذشته خودروها فیلتر روغن نداشتند و به همین دلیل روغن به سرعت فاسد می شد و به تعویض نیاز پیدا می کرد، اما در اوایل دهه ۱۹۲۰ اولین فیلتر روغن توسط ارنست سویتلند به نام Purolator (روغن صاف کن) اختراع شد.
فیلتر روغن علاوه بر موتورهای احتراق داخلی وسایل نقلیه جاده ای وماشین های هیدرولیک در هوابرد نوری، موتور های توربینی گازی، انواع کشتی های دریایی، دیزل ژنراتور و ژنراتور گازی نیز استفاده می شود اما فیلتر مورد بحث ما، فیلتر بکار رفته در موتور احتراق داخلی وسایل نقلیه موتوری است که وظیفه فیلتراسیون روغن موتور را به عهده دارد.

فیلتر روغن یکی از قطعات اصلی خودرو است که وظیفه آن در سیستم روغنکاری موتور، تصفیه روغن موتور می باشد. روغنی که در موتور جریان دارد در اثر فرآیند فرسایش ناشی از کارکرد موتور آلوده می شود که در صورت تصفیه نشدن و بسته شدن مسیر حرکت، موتور آسیب زیادی می بیند.
آلودگی هایی که توسط خودرو ایجاد می شود مانند ذرات فلزات حاصل از سایش قطعات که به دلیل کیفیت پایین قطعات، افزایش درجه حرارت، طراحی بد و بالانس نبودن قطعات دوار به وجود آمده اند، روغن اکسید شده، گرد و غبار، دوده ناشی از احتراق، ناخالصی های روغن موتور و ذرات فلزی ناشی از عملیات ساخت که در موتور های نو وجود دارد، آلودگی هایی هستند که فیلتر برای جلوگیری از آسیب موتور آن ها را جدا می کند.

در این ویدئو می توانید با محل قرار گیری فیلتر و نحوه کارکرد آن آشنا شوید.

فیلتر روغن علاوه بر پاک کردن روغن موتور، روغن کاری، روان سازی و خنک نگه داشتن قطعات، وظیفه دیگری نیز دارد. فیلتر به کمک سوپاپ ضد تخلیه روغن (Anti Drain Valve) میزان مشخصی روغن را در هنگام خاموش شدن موتور در خود ذخیره می کند و در استارت بعدی به سرعت کار روغن رسانی را انجام می دهد. این فرآیند سبب افزایش طول عمر موتور می شود زیرا از زمان استارت تا پر شدن فیلتر و تصفیه روغن  و رسیدن روغن به قطعات موتور چند ثانیه طول می کشد؛ هر چند این زمان کوتاه است اما تکرار این وضعیت و کار کردن موتور بدون روغن در طول زمان باعث آسیب موتور خودرو می شود. فیلتر در شرایطی چون استارت اولیه در هوای سرد، فشارهای زیاد ناشی از رفت و آمدهای پی درپی، حرارت بالای موتور در زمان سرعت بالا و کارکرد طولانی کارایی روغن را افزایش می دهد.

صافی روغن موتور، فیلتری استوانه ای و کوچک است که با توجه به نوع خودرو از قسمت کاپوت یا زیر خودرو قابل دسترسی است و دقیقا نزدیک مخزن روغن و در مسیر ورودی روغن به موتور نصب شده است، این قطعه باید به صورت دائم در مدار روغنکاری باشد و تمام جریان روغن را تصفیه کند.محل قرار گیری فیلتر روغن در نزدیکی مخزن روغن است.ویژگی های فیلتر روغن خوب
توانایی جداسازی ذرات ۵ میکرون و بزرگتر، مقاومت در برابر جریان مواد و حرارت بالا، حساس نبودن به تغییرات جوی و رطوبت، سهولت در استفاده و مراقبت، ثابت ماندن اندازه، عدم مقاومت در برابر ورود روغن، تصفیه و جداسازی آلودگی ها، قدرت جذب بیشتر آلودگی ها، مقاومت در برابر پارگی، محفظه درونی مقاوم، محفظه کار آمد با قابلیت تحمل فشار بالا، آب بندی مناسب و دارا بودن سوپاپ اطمینان

اجزای فیلتر روغن
این قطعه از یک واشر فلزی سوراخ دار به همراه یک واشر آب بندی، یک سوراخ که در وسط بلوک سیلندر پیچ می شود و یک کاسه فلزی که درون آن کاغذ فیلتر دار جهت تصویه روغن وجود دارد، تشکیل شده است. که در شکل زیر نیز می توانید ساختمان فیلتر روغن را مشاهده کنید.

فیلتر روغن چگونه کار می کند؟
روغن با فشار از طریق سوراخ هایی که در صفحه پایه وجود دارد وارد فیلتر می شود و پس از عبور از کاغذ صافی تمیز می شود و از طریق سوراخ های مرکز به لوله میانی وارد می شود و از آنجا با فشار به بخش خروجی فیلتر حرکت می کند و وارد چرخه روغنکاری می شود. هنگام عبور روغن مقداری از مواد زائد و آلودگی های آن توسط کاغذ جمع آوری می شوند که در صورت کارکرد زیاد فیلتر و  عدم تعویض به موقع فیلتر، منافذ آن بسته می شوند و روغن دیگر تصفیه نمی شود. در این زمان برای جلوگیری از قطع یا کم شدن جریان روغن و به محض بروز اختلاف فشار در جریان ورودی و خروجی، سوپاپ اطمینان فیلتر باز می شود و روغن تصفیه نشده وارد چرخه اصلی می شود. ورود روغن تصفیه نشده به سیکل روغن کاری باعث آسیب موتور می شود به گونه ای که این آلاینده ها با خراش پیستون و سیلندر سبب آسیب موتور، کاهش قدرت موتور، شکستن سوپاپ و شاتون ( قطعات متحرک موتور ) و در نهایت ایست کامل موتور می شوند.

انواع فیلتر روغن
۱- فیلتر روغن از نظر نحوه نصب در موتور و شکل ظاهری به دو نوع کارتریجی (المنتی) و پیچی (پوسته فلزی) تقسیم می شود.

فیلتر کارتریجی Cartridge Filter
در موتورهای اولیه فیلتر روغن از نوع کارتریجی یا المان جابجا شونده، بوده است و نحوه نصب آن بدین صورت است که میزبان یا غلاف به صورت دائم و مستقیم بر روی موتور نصب شده است و در هر بار تعویض فیلتر تنها قسمت تصفیه کننده یا المنت اصلی به همراه واشرهای آب بندی و قطعات نگهدارنده المنت تعویض می شوند. این نوع فیلتر ساختاری مشابه نوع پیچی دارد و با هدف کاهش هزینه نگهداری موتور و خودرو تولید شده است که در اکثر خودروهای اروپایی به چشم می خورد. همین عامل سبب شد حتی پس از تولید فیلتر پیچ شدنی و در دهه ۱۹۹۰ اتومبیل سازان اروپایی، آسیایی و آمریکایی برای کم کردن ضایعات در هربار تعویض، به استفاده از فیلتر کارتریجی روی آوردند.
فیلتر پیچ شدنی Spin on
این نوع فیلتر در سال ۱۹۳۵ توسظ شرکت Fram طراحی و ساخته شد که ساختاری مشابه با نوع کارتریجی دارد و مانند آن روغن را با عبور از کاغذ صافی تصفیه می کند اما تفاوت نوع پیچی با المنتی در این است که در نوع پیچ شدنی المنت اصلی، بدنه فلزی و سایر قطعات با هم در داخل یک مجموعه قرار دارند و در هر بار تعویض تمام قطعات تعویض می شوند؛ المنت از پایه جدا می شود و فیلتر جدید جایگزین می شود. این فیلتر با پیچ شدن بر روی محل مورد نظر به سیستم روغنکاری موتور افزوده می شود و مجهز به سوپاپ اطمینان و سوپاپ ضد خالی شدن است. تعویض راحت تر، سرعت بالای تعویض، تمیز بودن مراحل کار و بدون دردسر، از مزایای فیلتر پیچی می باشد.

۲- بر اساس جنس صافی فیلتر و مواد بکار رفته در آن
صافی فیلتر ها از نوع کاغذ، سلولز، فلز، مواد فیبری یا مواد مصنوعی می باشد که اغلب فیلترهای ارزان قیمت از جنس کاغذی هستند و قابلیت جذب ذرات بزرگتر از ۴۰ میکرون را دارند و در فواصل زمانی کوتاهی باید تعویض شوند. فیلتر های سلولزی سطح تماس بیشتری دارند اما به خاطر آن که فاصله بین شیارهای آن نسبت به مدل های قدیمی، زیادتر است عملکرد خوبی نداشته و روغن به خوبی از آن خارج نمی شود. فیلترهای مرغوبی که از ترکیب الیاف کاغذ و سلولز و یا کاغذ، فایبرگلاس و سلولز ساخته شده است، سطح تماس بیشتری دارد و ذرات ۵ تا ۱۰ میکرون را جذب می کند.

۳- فیلتر ها به دو نوع اولیه و ثانویه نیز تقسیم می شوند که در فیلتر روغن اولیه، ذراتی به اندازه ۲۵ تا ۳۰ میکرون جذب می شوند و در فیلتر ثانویه، ذرات ۵ تا ۱۰ میکرون جذب می شوند. فیلتر اولیه را فیلتر جریان کامل یا تصفیه کامل جریان (Full Flow System) نیز می نامند زیرا ۱۰۰ درصد روغن از فیلتر عبور می کند و فیلتر محدودیت زیادی ایجاد نمی کند و مقاومت کمی بر سر راه جریان روغن به وجود می آورد. به خاطر آنکه وجود روغن موتور تصفیه نشده بهتر از نبود روغن است به هنگام کیپ شدن و افت فشار روغن در خروجی فیلتر، از طریق سوپاپ اطمینان به روغن تصفیه نشده نیز اجازه عبور می دهد.
فیلتر اولیه ذرات ریز را حذف نمی کند اما برای موتورهایی که در شرایط سخت کار می کنند و باید عمر طولانی تری داشته باشند، فیلترهایی به نام ثانویه یا فیلتر بای پس طراحی شده است که سهم کمی از جریان روغن (حدود ۱۰ درصد و گاهی ۱ درصد) را تصفیه می کند و مستقل از فیلتر اولیه کار می کند. تصفیه بخشی از جریان یا جریان فرعی (By Pass or Part Flow System) بخشی از جریان روغن خروجی از پمپ را تصفیه می کند و در حقیقت این مقدار جریان از اضافه روغنی که به کارتر روغن باز می گردد، گرفته شده است.

این قطعه در انواع مختلفی وجود دارد که کارکرد همه آن ها با هم یکسان است و بیشتر تفاوت آن ها در تعداد سوراخ و طول فیلتر می باشد و تا کنون فیلتری که به صورت ۱۰۰ درصد آلاینده ها را جذب کرده باشد، ساخته نشده است چون چنین فیلتری باید سوراخ هایی کاملا یکدست و مساوی داشته باشد یا الیاف آن فشرده تر باشند و تولید این فیلتر صرفه اقتصادی ندارد.

بهترین زمان تعویض فیلتر روغنزمان تعویض فیلتر روغنگروهی از تولید کنندگان روغن موتور و فیلتر بر این باورند که تعویض فیلتر پس از هر بار تعویض روغن نیاز است اما برخی تولید کنندگان تعویض فیلتر و روغن را پس از هر ۳۰۰۰ مایل یا ۵۰۰۰ کیلومتر یا پس از پایان ۳ ماه توصیه می کنند. البته این قاعده ها برای هر خودرو متفاوت است و زمان تعویض فیلتر روغن به نوع رانندگی، نوع فیلتر، نوع استفاده از خودرو و نوع روغن موتور بستگی دارد و بهتر است به توصیه شرکت های سازنده خودرو نیز توجه کنید. روشن شدن چراغ سرویس موتور خودرو نیز زمان تعویض فیلتر و روغن را مشخص می کند؛ رانندگی در شرایط سخت، استفاده از اتومبیل در دورهای زیاد، ترافیک سنگین، هوای گرم و حمل بار سنگین عواملی هستند که نیاز به تعویض روغن و فیلتر را افزایش می دهند.
بهترین زمان برای تعویض فیلتر روغن زمانی است که منافذ فیلتر مسدود شوند زیرا در آن موقع روغن به خوبی به موتور پمپاژ نمی شود و در دورهای بالا نرسیدن روغن سبب افزایش استهلاک موتور و کاهش ضریب کمپرس موتور می شود که در نهایت موتور می سوزد.
فیلتر روغن پس از مدتی کثیف می شود و جرم های جذب شده باعث می شوند عبور روغن به سختی انجام شود؛ در این زمان باید فیلتر را تعویض کرد اما به خاطر آن که تا زمان تعویض فیلتر، موتور خودرو دچار افت فشار نشود یک سوپاپ اطمینان برای فیلتر در نظر گرفته شده است که در زمان لزوم، از مسیر دیگری روغن را عبور دهد.

امیدوارم این مطلب مورد قبول شما دوستان قرار گرفته باشد. لطفا نظرات و تجربیات خود را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

>

5 ديدگاه

  1. چقدر بحث فنی بوده ما خبر نداشتیم… فقط میدادیم فیلتر رو عن ماشین رو عوض کنند.

  2. چقدر بحث فنی بوده ما خبر نداشتیم… فقط میدادیم فیلتر رو عن ماشین رو عوض کنند.

  3. همانطور که شما هم اشاره کردید تغییر هر کدام از لوازم یدکی و قطعات خودرو با کلی بحث فنی همراه است که اگر در این زمینه اطلاعات کافی نداشته باشید ممکن است با مشکل مواجه شوید.

  4. درسته که این بحث کمی تخصصی است اما می تواند برای خانم هایی که صاحب ماشین هستند جذاب و مفید باشد. به هرحال از شما سپاسگزارم که مطلب را مطالعه کرده و دیدگاه خود را ثبت کرده اید.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.