logo

هرچیزی برای مقایسه

صفحه اصلی » علمی » آموزشی » کدام رنگ روغن ترمز بهتر است؟ آبی یا زرد

کدام رنگ روغن ترمز بهتر است؟ آبی یا زرد

چهارشنبه, ۱۵ اسفند ۱۳۹۷ | 8138 بازدید | بدون دیدگاه | آموزشی, مطالب عمومی
کدام رنگ روغن ترمز بهتر است؟

روغن ترمز یکی از نیازمندی های رانندگی ایمن است و در انواع مختلفی وجود دارد. روغن ترمز آبی و زرد دو تا از رایج ترین انواع روغن موتور است که تفاوت آن ها در نقطه جوش آن ها می باشد.


سلام دوستان

روغن ترمز مایع همه کاره و ضروری است که در خودروهای سبک و در کلاچ خودروهایی که سیستم کلاچ گیری هیدرولیک دارند بکار می رود. این سیال همانند یک روان کننده عمل می کند و از آن برای جدا کردن قطعات فلزی که در هم قفل شده‌اند و بر اثر رسوب اصطلاحا گیرپاژ کرده‌اند، نیز استفاده می کنند.

انتخاب نوع و رنگ روغن ترمز از موارد مهمی است که در این مطلب قصد داریم در مورد آن نکاتی را ارئه دهیم. با ما همراه باشید.

روغن ترمز یا مایع ترمز چیست


روغن ترمز چیست؟

روغن ترمز (Brake fluid) یا مایع ترمز (پایه آن روغنی نیست)، سیالی است که وظیفه انتقال فشار هیدرولیکی از پمپ ترمز به سیلندر ترمز را بر عهده دارد که منجر به فشار لنت ترمز بر دیسک یا کاسه ترمز می شود. این مایع ترکیبی مصنوعی یا سنتزی دارد که قسمت اعظم آن از ترکیبات پلی گلیکول اتری تشکیل شده‌است.

این سیال هیدرولیک نقش مهمی در خودرو ایفا می کند و وظیفه دارد تمام اجزای سیستم ترمز را حرکت دهد و در صورت عدم وجود روغن ترمز، خودرو قادر به توقف نخواهد بود. روغن ترمز را باید به دور از نور، گرد و غبار و رطوبت نگه داشت و همیشه سطح مایع ترمز در مخزن باید تا علامت Maximum  باشد و اگر کمتر شود هوا وارد مدار ترمز می شود.

روغن ترمز مایعی است که از نظر شیمیایی یک سیال هیدرولیک به شمار می رود؛ یعنی مایعی است که تحت فشار  و حرارت بالا کار می کند و از آن برای به حرکت درآوردن قطعات مکانیکی استفاده می کنند. این سیال خیلی جزء روغن ها به شمار نمی رود اما به خاطر اینکه باید مانند روغن موتور دارای حد ویژه‌ای از ویسکوزیته (غلظت و یا گران روی) باشد، آن را در کلاس روغن ها قرار می دهند.

ویژگی های روغن ترمز

ترمز خودرو یکی از بخش های حیاتی خودروست که تاکنون پیشرفت های زیادی کرده است، اما استفاده از روغن ترمز برای انتقال نیرو از پدال ترمز به لنت ها هنوز رایج و ضروریست. در ادامه با برخی از خواص مایع ترمز آشنا می شویم:

– مایعی سمی و سوزان است.

– میزان گرانروی روغن باید به حدی باشد که در زمستان و تابستان به خوبی عمل کند.

– ویژگی تراکم پذیری نداشته باشد، یعنی چگالی این مایع نباید از چیزی که هست چگال‌تر شود (نباید فشرده شود)

–  در برابر تشکیل حباب هوا حساس و مقاوم باشد، با تشکیل حباب خلوص مایع کم می شود و باعث تغییر شکل و تراک آن می شود.

– داشتن نقطه جوش بسیار بالا، نقطه ذوب پایین و تبخیر بسیار ناچیز، تا در برابر حرارت زیاد تحمل داشته باشد.

– داشتن قابلیت جذب رطوبت

– این سیال به راحتی با آب ترکیب می شود و در آن حل می شود و در صورت ترکیب شدن خواص آن از بین می رود و نقطه جوش کاهش می یابد.

– خواص اسیدی این مایع بالا است و نباید با رنگ خودرو تماس داشته باشد چون رنگ را از بین می برد.

– سازگاری با قطعات فلزی و پلاستیکی که با آن ها در تماس است و قطعاتی که وظیفه آب بندی سیستم ترمز را دارند مانند اورینگ ها، واشرها و کاسه نمد

– نباید در دمای خیلی پایین یخ بزند، به همین دلیل سیال بر پایه آب به عنوان روغن ترمز بکار نمی رود.


در مورد محل مصرف مایع ترمز هم می دانید که روغن ترمز در سیستم ترمز خودرو بکار می رود اما برخی افراد برای کاهش درد دندان از روغن ترمز استفاده می کنند که بسیار کار خطرناکی است.

انواع روغن ترمز

روغن ترمز دارای انواع گوناگونی است و در برندها و بسته بندی های مختلفی وجود دارد. این سیال را از نظر نقطه جوش و بر اساس استانداردی به نام DOT دسته بندی می کنند که از  DOT2 شروع می شود و  به DOT 5/1  ختم می‌شود. استاندارد DOT  مخفف (Department of Transportation) است و توسط دپارتمان حمل و نقل آمریکا تعریف شده است و عدد جلوی آن نشان دهنده میزان گرانروی روغن است.

در جدول زیر ویژگی های انواع مایع ترمز را مشاهده می کنید؛
در این جدول Dry boiling point به معنای دمای خشک یا دمای تبخیر بدون جذب رطوبت است (روغن خالص) و Wet boiling point  به معنای دمای مرطوب یا دمای تبخیر بعد از جذب رطوبت است (روغن کار زده)

جدول مشخصات و نقطه جوش انواع روغن ترمز


یکی دیگر از عواملی که بر اساس آن انواع روغن ترمز را دسته بندی می کنند، ترکیبات موجود در روغن است. انواع روغن به دو دسته؛ بر پایه گلیکول و بر پایه سیلیکون تقسیم می شوند. این دو نوع روغن از لحاظ شیمیایی با هم سازگاری ندارند و روغن بر پایه گلیکول برای وسایل نقلیه با سیستم ترمز ضد قفل ABS مناسب است و روغن ترمز بر پایه سیلیکون تنها در وسایل نقلیه بدون تکنولوژی ABS استفاده می شود.

یکی دیگر از تفاوت های این دو نوع روغن این است که، روغن بر پایه گلیکول حتی وقتی گرم می شود هم دو برابر کمتر از روغن های بر پایه سیلیکون متراکم می شوند و تراکم پذیری کمتر باعث می شود سیستم ترمز عملکرد بهتری داشته باشد .

در ایران انواع مایع ترمز بر اساس رنگ هم دسته بندی می کنند که روغن ترمز آبی DOT4 و روغن ترمز زرد DOT3  است.  DOT 3 و DOT4 پر مصرف ترین روغن های ترمز در بین خودروهای سواری هستند که از نوع پایه گلیکول اتر(Glycol) می باشند و هر نوع روغن مخصوص یک نوع خودرو است.

 زیرا سیستم ترمز خودروها متناسب با یک روغن طراحی شده و نمی توان از یک روغن به جای دیگری استفاده کرد یا دو نوع روغن را با هم مخلوط کرد.

با توجه به اینکه مشخصات هر روغن ترمز با دیگری متفاوت است و مکمل های موجود در آن ها نیز با هم فرق می کند، ترکیب دو روغن باعث از بین رفتن خاصیت آن ها می شود. حتی بهتر است یک نوع روغن ترمز که از دو برند است را با هم ترکیب نکنید.

الزاما استفاده از روغن ترمز با دات بالاتر به معنی بهتر بودن روغن نیست و خودروها با توجه به وزن، نوع پیشرانه، کلاس بدنه و سیستم انتقال قدرت شان از روغن به خصوصی استفاده می کنند اما عدد بالاتر DOT به این معناست که روغن دمای بالاتری را می تواند تحمل کند و ویژگی هایی چون نقطه جوش و میزان تحمل رطوبت افزایش می یابد.

البته بعضی کارشناسان، تعویض روغن ترمز را از یک نوع به دیگری، به شرط تخلیه کامل سیستم و استفاده از یک نوع دیگر روغن بدون مشکل می دانند، اما گروهی از کارشناسان عدم سازگاری لاستیک‌های نشت‌بندی و آب‌بند‌های موجود در سیستم را با یک روغن ترمز دیگر که منجر به خوردگی و فرسودگی می شود از دلایل عدم تعویض روغن با یک نوع دیگر می دانند.


روغن ترمز زرد

روغن DOT 3 همان روغن ترمز زرد رنگ است

روغن DOT ۳ همان روغن ترمز زرد رنگ است که نقطه جوش آن حدود ۲۰۵ درجه سانتیگراد می باشد. این روغن از رایج ترین انواع روغن ترمز است که در بیشتر خودروها بکار می رود و چون تمایل بیشتری برای جذب آب و رطوبت دارد اگر درب ظرف روغن را باز کردید مدت زیادی آن را انبار نکنید چون احتمال دارد رطوبت بکشد و خراب شود.

مزایای روغن ترمز زرد

– ارزان بودن

– در دسترس بودن

معایب روغن ترمز زرد

– توانایی فوق العاده آنها در انحلال رنگ

– تمایل بیشتر برای جذب آب

روغن ترمز آبی

روغن DOT4 همان روغن ترمز آبی است

روغن DOT4 همان روغن ترمز آبی است که نقطه جوش مینیمم آن بیشتر است و حدود ۲۳۰ درجه سانتیگراد می باشد. این روغن برای برخی خودروهای مدل بالا و خودروهای سنگین استفاده می شود.

ترکیبات شیمیایی DOT4 شبیه  DOT3است؛  اما به DOT4 موادی اضافه شده که مقاومت مایع ترمز را در برابر اسیدهای تشکیل شده در اثر رطوبت، افزایش می دهد.در نتیجه میزان جذب رطوبت در مایع ترمز DOT4 کمتر از مایع ترمز DOT3 است.

مزایای روغن ترمز آبی

– تقریبا در اکثر مکان ها قابل دسترسی است.

–  تمایل و توانایی کمتری برای جذب آب دارد.

– روغن ترمز DOT4 در مقایسه با روغن ترمز DOT3نقطه جوش بالاتری دارد به همین دلیل برای استفاده در دما و گرمای زیاد مناسب است.

معایب روغن ترمز آبی

– گرانتر از DOT3 است.

– چون این نوع روغن توانایی فوق العاده ای در انحلال رنگ دارد، در صورت نشتی و ریختن روغن روی بدنه باعث رنگ رفتگی می شود و احتمال زنگ زدگی آن هم افزایش می یابد.

روغن ترمز بنفش

روغن ترمز Dot5 به رنگ بنفش است و دمای جوش بسیار بالایی دارد

روغن ترمز Dot5 به رنگ بنفش است و دمای جوش بسیار بالایی دارد. این نوع روغن اصلا قابلیت جذب رطوبت را ندارد و برپایه سیلیکون ساخته شده است و به نام روغن ترمز سیلیکونی هم شناخته می شود. روغن ترمز  Dot5 قابلیت ادغام با Dot4, Dot3 را ندارد و برای اتومبیل های معمولی و خودروها با سیستم ترمز ABS (ضد قفل) مناسب نیست.

این روغن ترمز بیشتر برای استفاده در ماشین آلات نظامی طراحی و تولید شده است و از آن در خودروها و نفربرهایی که مدت طولانی در سوله نظامی می ماند و نیاز به مراقبت ندارند، استفاده می کنند.

مزایای روغن ترمز Dot5

– عدم توانایی روغن در انحلال رنگ

– عدم جذب آب

– این نوع روغن ترمز با تمامی فرمولاسیون های مورد استفاده برای لاستیک ها، سازگار است.

معایب روغن ترمز Dot5

– با دیگر انواع روغن مخلوط نمی شوند.

– به خاطر عدم جذب آب، رطوبت در یک مکان باقی می ماند و باعث خوردگی  موضعی در سیستم ترمز می شود.

– تقریبا دو برابر گرانتر از روغن ترمز DOT4 است.

روغن ترمز سبز 

روغن ترمز DOT 5/1 سبز رنگ است و از نوع DOT 4  است

روغن ترمز DOT 5/1 سبز رنگ است و از نوع DOT 4  است، البته خصوصیات روغن ترمز DOT 5 را هم دارد؛ به همین خاطر به آن روغن ترکیب می گویند. در بعضی موارد هم از این روغن ترمز به عنوان روغن ترمز Dot4 پلاس و DOT 4 سوپر نام می برند.

این روغن بر پایه گلیکول است و ویژگی هایی شبیه به روغن ترمز DOT4 دارد اما کارایی آن بیشتر است.

مزایای روغن ترمز  DOT 5/1

– نقطه جوش بالاتر نسبت به DOT3  و DOT4

– کارایی فوق العاده نسبت به DOT3  و DOT4

– سازگاری با تمام فرمولاسیون لاستیک ها

معایب روغن ترمز  DOT 5/1

– دسترسی به آن مشکل و بسیار گران است

– توانایی انحلال رنگ را دارد.

کدام رنگ روغن ترمز بهتر است؟

نحوه تشخیص اینکه کدام رنگ روغن ترمز بهتر است

درک عملکرد روغن ترمز آسان است و با توجه به طیف گسترده انواع روغن ترمز، انتخاب آن سخت است و اغلب این سوال پیش می آید که کدام روغن ترمز برای خودرو من مناسب است؟

برای تشخیص نوع روغن ترمز بهتر است به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کنید یا به علامت درج شده روی درب مخزن روغن ترمز دقت کنید. اما به کمک یک دستمال کاغذی یا برگ کاغذ هم می توانید رنگ روغن سیستم را تشخیص دهید؛ تنها کافیست دستمال را وارد مخزن روغن کنید.

تعویض روغن ترمز

تعویض روغن ترمز

روغن ترمز یکی از لوازم مصرفی خودرو است که نقش امنیتی در خودرو دارد و مهم ترین موارد در بحث فنی خودرو است که برای داشتن عملکرد و کارایی خوب به مراقبت و نگهداری نیاز دارد. طبق بررسی انجام شده یک راننده در طی ده هزار مایل رانندگی ۷۵۰۰۰ بار از پدال ترمز استفاده می کند، در نتیجه رانندگان ایرادات احتمالی ناشی از سیستم ترمز را خطرناک ترین تهدید برای خود عنوان کرده اند.

 روغن ترمز سیالی است که تحت فشار و گرمای زیاد کاری قرار دارد و در اثر کارکرد زیاد برخی ویژگی های خاص خود را از دست می هد و مانند دیگر سیالات خودرو پس از مدتی باید تعویض گردد زیرا وجود عیب در این مایع باعث ضعیف عمل کردن سیستم ترمز می شود و عواقب ناگواری را به همراه دارد.

برای بازرسی و تعویض روغن ترمز، هم سطح و مقدار روغن و هم میزان کارکرد آن باید بررسی شود و تنها سطح کافی نشان دهنده سلامت و بازدهی روغن نیست. البته برخی افراد معتقدند روغن ترمز نیاز به تعویض ندارد و تنها باید در صورت وجود کسری، ظرف روغن ترمز را پر کرد تا اصطلاحا سرریز شود.

بعد از تعویض روغن ترمز به هواگیری نیاز هست و چون این کار به وقت و حوصله نیاز دارد کمتر کسی سراغ تعویض روغن ترمز میرود.

چرا باید روغن ترمز تعویض شود؟

اغلب رانندگان به روغن موتور، آب مخزن رادیاتور و آب رادیاتور توجه می کنند اما از روغن ترمز غافل هستند و فکر می کنند این سیال اصلا نیاز به تعویض ندارد، در حالیکه کارخانه های خودروسازی توصیه می کنند هر ۵۰ هزار کیلومتر این روغن عوض شود.

روغن با پایه گلیکول نسبت به رطوبت و آب حساس است و در زمان کارکردش رطوبت و آلودگی سیستم را از بین درزهای میان لوله های پلاستیکی، جدار واشرها و نشتی های غیر قابل مشاهده جذب می کند؛ علت جذب رطوبت موجود در سیستم توسط روغن ترمز این است که مانع از پوسیدگی سیستم ترمز می شود.

فزایش میزان رطوبت و آلودگی بر نقطه جوش تاثیر بسزایی می گذارد و ورغن خاصیت خود را از دست می دهد. شاید درصد جذب رطوبت خیلی چشمگیر نباشد اما تنها ۳ درصد رطوبت می تواند نقطه جوش روغن ترمز را تا ۵۰ درصد کاهش دهد و سیستم ترمزگیری را با مشکل مواجه کند.

در ضمن هرچند روغن ترمز قابلیت جذب رطوبت را دارد اما بالاخره به نقطه اشباع می رسد و از آن لحظه به بعد اگر رطوبتی وارد سیستم شود توسط روغن جذب نمی شود و در قسمت های مختلف سیستم ترمز جمع می شود و به آن آسیب وارد می کند.

بروز تصادف در اثر فرسوده بودن روغن ترمز


لزوم تعویض روغن ترمز را زمانی درک می کنید که با سرعت زیاد در حال حرکت هستید و به خاطر مانعی ناگهان پای خود را روی پدال ترمز می فشارید. لنت های نیمه فلزی سیستم های ترمز در خودرو جلو محرک، به طرز چشمگیری داغ می شوند و ترمز های داغ به روغنی با دامنه گرمایی زیاد نیاز دارند  تا گرمای بیشتری را دریافت کنند. اما روغن ترمز فاسد شده، سیستم ترمز به خوبی کار نمی کند و تصادف رخ می دهد.

روغن ترمزی که رطوبت دریافت کرده علاوه بر مشکلات امنیتی باعث زنگ زدگی و خوردگی در  کالیپر ترمز، مجاری عبوری، سیلندر چرخ، سیلندر اصلی، لوله های فولادی و مدولاتور ABS نیز می شود.

نحوه تشخیص کیفیت مایع ترمز

برای تشخیص میزان رطوبت و وجود آلاینده های اضافی در سیستم ترمز کافیست مقداری از روغن ترمز را از یک چرخ و با باز کردن پیچ هواگیری درون ظرف بریزید. بعد از ته نشین شدن روغن، میزان آب، ناخالصی و تغییر رنگ روغن نشاندهنده میزان رطوبت و آلاینده ها است. البته از روی رنگ هم می توان تقریبا تشخیص داد؛ روغن ترمز تازه شفاف و روغن اشباع شده کدر است.

برای تشخیص کیفیت روغن تنها از روی ظاهر نمی توان نتیجه گیری کرد و سه راه برای تعیین وضعیت روغن وجود دارد که البته خیلی توسط کارشناسان به کار نمی رود. رفرکتومتر (Refractometer) ، تستر الکترونیکی (دستگاه Bft) و روش شیمیایی با استفاده از نوار، سه روش مذکور هستند که روش رفراکتومتر دقت زیادی دارد و می توان میزان آلودگی (رطوبت) و نقطه جوش روغن را مشخص می کند و با کمک تستر الکترونیکی می توان دقیق مقدار نقطه جوش را مشخص کرد.  روش شیمیایی هم توسط سیستم فونیکس ساخته شده و Strip Dip خوانده می‌شود که با تغییر رنگ نوارهای تست متوجه میزان آلودگی ها می شوید.

در ویدئوهای زیر می توانید روش کار با تستر الکتریکی و نوار شیمیایی را ملاحظه کنید.

تست کیفیت روغن با تستر الکتریکی


تست کیفیت روغن با نوار شیمیایی

به این نکته دقت کنید که منبع ذخیره روغن باید به خوبی آب بندی شود تا رطوبت هوا وارد مخزن نشود. در صورتیکه برای بررسی سطح روغن درب مخزن را باز کردید، بعد از آن به خوبی درب را ببندید.

البته در خودروهای مدل جدید اغلب مخزن روغن ترمز از جنس شفافی است و به راحتی سطح روغن دیده می شود. در نتیجه برای بررسی سطح روغن نیاز نیست درب مخزن را باز کنید. چون روی پوسته خارجی مخزن دو خط حداقل (MIN ) و حداکثر (MAX ) وجود دارد که تعیین کننده سطح روغن ترمز است.

مخزن شفاف روغن ترمز
مخزن شفاف روغن ترمز


بهترین زمان برای تعویض روغن ترمز

تعویض روغن ترمز در ایران خیلی جدی گرفته نمی شود، در حالیکه در کشورهای پیشرفته توسط کمپانی ها انجام می شود و جزء سرویس های دوره ای هست. اگر این کار را انجام دهید متوجه تغییرات آن و تاثیر قوی شدن ترمز می شوید؛ همچنین عمر سیلندرهای ترمز هم افزایش می یابد چون هر چیزی یک عمر مفیدی دارد.

بهترین زمان برای تعویض روغن ترمز هر ۲ سال یکبار است، اما اگر در مناطق گرم و مرطوب زندگی می کنید به خاطر جذب رطوبت بیشتر توسط روغن ترمز، هر یکسال روغن را عوض کنید.

البته زمان تعویض مایع ترمز به نحوه رانندگی و نوع ترمز گیری شما هم مربوط است؛ اگر با سرعت بالا رانندگی می کنید و پدال ترمز را مکررا فشار می دهید، زمان تعویض مایع ترمز برای شما زودتر از زمان ذکر شده در دفترچه راهنماست.

نحوه تعویض روغن ترمز چگونه است؟

با توجه به نوع خودرو و در جای مشخصی روی سیلندر ترمز چزخ، پیچ هواگیری وجود دارد که برای تخلیه روغن باید از این پیچ های هواگیری استفاده کرد.

برای تخلیه روغن به دو نفر نیرو نیاز داریم که یک نفر در خودرو پدال ترمز را فشار دهد و دیگری پیچ هواگیر سیلندر را باز و بسته کند.

در ویدئو زیر نحوه تعویض مایع ترمز آموزش داده شده است


 

پراید خودرویی ملی است که در مدل های مختلفی در بازار عرضه می شود و نوع روغن ترمز پراید جزء بیشترین سوالات خریداران است. روغن ترمز پراید از نوع DOT3 یا روغن ترمز زرد رنگ است که حجم روغن با توجه به مدل پراید متفاوت است اما بین ۲۵۰ سی سی روغن نیاز دارد.

پریستون (شرکت قدرتمند آمریکایی)، توتال فرانسه، روغن ترمز الف فرانسه، روغن ورث آلمان، روغن آیسین کره و روغن تکستار (Textar) آلمانی از بهترین برندهای خارجی روغن ترمز می باشند.

نتیجه گیری

در این مطلب با روغن ترمز، انواع آن، نحوه تعویض روغن ترمز و بهترین زمان تعویض روغن آشنا شدیم و دریافتیم که فرق روغن ترمز زرد و آبی در نقطه جوش و میزان تحمل رطوبت آنها است. معمولا برای خودرو های سبک و نیمه سنگین از روغن  DOT3 و برای خودرو های سنگین و مدل جدید از DOT4  استفاده می کنند اما باز هم باید بر اساس فشار و دمایی که سیستم ترمز ایجاد می کند و بر حسب نیاز یکی از دو مایع ترمز  DOT3  و DOT4 را انتخاب کنیم.

روغن ترمز بسته به سطح استاندارد، نوع کیفیت و توصیه خودرو ساز به DOT3 و DOT4 تقسیم بندی می شوند که برای انتخاب مایع ترمز باید به نقطه جوش و تناسب بین اجزای لاستیکی و قطعات فلزی با ترکیبات شیمیایی موجود در روغن ترمز دقت کرد.

امیدوارم این مطلب مورد توجه شما دوستان قرار گرفته باشد.

اگر در رابطه با انواع روغن ترمز یا تعویض مایع ترمز نظر یا تجربه ای دارید، لطفا آن را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

دیدگاه خود را به ما بگویید.
متن
نام (لازم)
ایمیل (لازم)
وبسایت