logo

هرچیزی برای مقایسه

صفحه اصلی » علمی » علوم پزشکی » عوارض سی تی اسکن بیشتر است یا عوارض ام آر آی؟

عوارض سی تی اسکن بیشتر است یا عوارض ام آر آی؟

پنج شنبه, ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ | 12099 بازدید | ۱۶ دیدگاه | علوم پزشکی
عوارض کدام بیشتر است؛ سی تی اسکن یا ام آر ای

سی تی اسکن و ام آر آی دو روش رایج برای تصویر برداری پزشکی هستند. هر کدام از این روش ها دارای نکات مثبت و منفی می باشند.


سلام دوستان

سی تی اسکن، ام آر آی، سونوگرافی و رادیولوژی مهم ترین روش ها برای تصویر برداری از بافت های بدن می باشند که هر کدام کاربردهای خاص خود را دارند. تصویربرداری پزشکی تکنیک و فرآیند مورد استفاده برای ساختن تصاویری از بدن انسان است که با تداخل چند شاخه علوم همانند فیزیک پزشکی، مهندسی پزشکی، زیست‌شناسی و اپتیک به وجود آمده است.

احتمالا بسیاری از شما تا کنون با یکی از این روش های عکسبرداری برخورد داشته‌اید یا حتی ممکن است از آن‌ها استفاده کرده باشید. اما هیچ وقت به این مسئله فکر کرده‌اید که عوارض کدام یک از این روش ها بیشتر است؟

در این مطلب به بررسی تفاوت ها، مزایا و معایب دو روش رایج عکسبرداری؛ سی تی اسکن و ام آر آی و مقایسه این که عوارض سی تی اسکن بیشتر است یا عوارض ام آر آی؟ خواهیم پرداخت.


سی تی اسکن چیست؟

دستگاه سی تی اسکن (CT scan)

سی تی اسکن (CT-SCAN) یکی از روش های پیشرفته تصویربرداری پزشکی است که کاربرد تحقیقاتی و درمانی فراوانی دارد و بدن انسان و دیگر جانوران را به صورت لایه لایه برانداز (اسکن) می‌کند و بخش‌های درونی آن را برای پزشکان قابل رویت می کند. 

سیتی اسکن یک نوع رادیولوژی است که در آن از اشعه ایکس استفاده می کنند، زمان انجام آن بین ۵ تا ۳۰ دقیقه طول می کشد و روشی بدون درد است. این شیوه تصویر برداری که به معنی تصویر برداری مقطعی و عرضی از اعضای بدن می‌باشد دارای اسامی مختلفی است که از آن جمله می‌توان به CAT به معنی توموگرافی کامپیوتری محوری، CTAT به معنی توموگرافی کامپیوتری عرضی محوری، CDT به معنی توموگرافی دیجیتالی کامپیوتری اشاره کرد؛ اما نامی که بیشتر در کتابها و کاربرد های پزشکی به کار می رود سی تی اسکن یا توموگرافی کامپیوتری (CT scan) می باشد.

توموگرافی کامپیوتری این قابلیت را دارد که در آن واحد از استخوان، بافت‌های نرم، اندام های داخلی و رگ‌های خونی عکسبرداری کند، این تصاویر دارای وضوح و جزئیات بیشتری نسبت به رادیوگرافی و فلورسکوپی می باشند. تصاویر بدست آمده از این روش دارای نمایی ۳۶۰ درجه و مقطعی از بدن می باشند و به شکل ۳ بعدی هستند.

اشعه ایکس از زوایای مختلفی از قطعه مورد نظر عکس برداری می کند سپس این تصاویر دو بعدی با استفاده از پردازش رایانه ای با هم ادغام می شوند و یک تصویر  ۳ بعدی ایجاد می شود. دستگاه‌ سی تی اسکن دارای مجرایی است که از جلو به عقب باریک می‌شود، استفاده از این دستگاه برای افرادی که اضافه وزن دارند با محدودیت همراه است زیرا ممکن است بدن آن ها در دهانه دستگاه جا نشود یا میز متحرک دستگاه تحمل وزن آن ها را نداشته باشد.

پزشکان به کمک عکس های سی تی اسکن می توانند از وجود بیماری های احتمالی آگاه شوند، این روش تصویر برداری ابزار ارزشمندی برای تشخیص طیف وسیعی از مشکلات بالینی است که برخی از این موارد بدین ترتیب می باشند:

تشخیص اختلالات استخوانی و ماهیچه ای مثل تومورهای استخوانی یا شکستگی

مشخص کردن محل تومور، عفونت و یا لخته های خونی

راهنمایی و کمک به فرآیندهایی مثل جراحی، بیوپسی و پرتودرمانی

شناسایی و نظارت بر  بیماری ها و شرایطی مثل سرطان، بیماری قلبی، ندول های ریوی و توده کبد

نظارت بر اثر بخشی درمان های خاصی مثل درمان سرطان

تشخیص صدمات و خونریزی های داخلی

بیمارهای مادر زادی مانند بزرگی یا کوچکی جمجمه

بررسی عروق قلبی و تنگی های احتمالی بدون نیاز به آنژیوگرافی و تهیه نقشه تنگی عروق برای تصمیم انجام آنژیوپلاستی، بای پس عروقی و…

دستگاه سی تی اسکن همانند سایر وسایل پزشکی طی سال هایی که از اختراع آن می گذرد تغییرات فراوانی کرده است، نسخه اولیه این دستگاه در سال ۱۹۷۱ توسط سر گادفری هانسفیلد در آزمایشگاه مرکزی تحقیقات ایمی (EMI) در بریتانیای کبیر ساخته شد که تنها کاربرد آن اسکن مغز بود. نسل های بعدی این دستگاه با امکانات بیشتری چون کم شدن زمان تصویر گیری و سرعت بالاتر، امکانات بهینه و نتایج عالی توسط کارخانه ها و سازندگان مختلف روانه بازار شدند.

دستگاه اسکن توموگرافی کامپیوتری یک ماشین بزرگ مربع شکل است که در مرکز آن یک تونل قرار دارد و میزی که می تواند به بالا، پایین، داخل و خارج تونل حرکت کند برای قرار گرفتن بدن بیمار در نظر گرفته شده است. منبع تولید اشعه ایکس، سیستمی برای آشکار کردن تشعشع خارج ‌شده از بدن، ژنراتور اشعه ایکس، کامپیوتری برای بازسازی تصویر و کنسول عملیاتی که تکنولوژیست رادیولوژی بر آن قرار می‌گیرد، سایر بخش های این دستگاه می باشند.

فرآیند سی تی اسکن چگونه انجام می‌شود؟

سی تی اسکن چگونه انجام می شود؟

قبل از انجام اسکن ممکن است پزشک از بیمار بخواهد ناشتا باشد یا برای زمان مشخصی مایعات مصرف نکند، بیشتر مراکز برای بیمار گان یا روپوش فراهم می کنند که بیمار باید لباسهای زیر خود را درآورد و گان بپوشد اما اگر مرکز فاقد محلی برای پوشیدن گان بود باید بیمار از قبل لباس های گشاد و مناسب بپوشد.

از آنجا که فلز ممکن است روی نتیجه کار تاثیر بگذارد از بیمار خواسته می شود لباس زیپ دار و گیره دار، سنجاق سر و جواهرات خود را درآورد و روی میز متحرک دراز بکشد.

تکنسین بیمار را  روی تخت می خواباند طوریکه سر آن در گانتری قرار گیرد، گاهی از بالشت و نوار نیز برای قرار گیری مریض در وضعیت صحیح و ثابت بودن بدن او در حین فرآیند اسکن استفاده می کنند. بعد از آماده کردن بیمار همه اتاق را ترک می کنند و تکنسین از طریق بلندگو و میکروفن با بیمار صحبت می کند؛ البته اگر بیمار خردسال باشد یکی از والدین او می توانند در نزدیکی بیمار بایستند که برای اینکار باید یک روپوش سربی برای جلوگیری از قرار گرفتن در معرض تابش بپوشند.

بعد از آماده شدن بیمار، تخت به آرامی حرکت می کند و درون دستگاه می رود تا در مکان مناسب قرار گیرد و عکسبرداری شروع شود. برای تصویر برداری، یک دسته اشعه ایکس توسط کولیماتور  به صورت باریکه به اندام بیمار تابانده می شود و مقداری از آن که از طرف مقابل اندام خارج می شود توسط دتکتور Detector یا آشکارساز های حساسی دریافت می شود و در حافظه کامپیوتر ذخیره می‌گردد، پس از اندازه گیری اولین پالس اشعه فرستاده شده لامپ اشعه ایکس یک حرکت چرخشی بسیار کم انجام می دهد و مجددا این عمل را تکرار می کند.

با چرخش منبع اشعه ایکس در داخل حلقه به دور بدن و تکرار فرآیند ذکر شده از زوایای گوناگون تمام اطلاعات مربوط به عضو مورد نظر در حافظه کامپیوتر ذخیره می شود و به شکل یک تصویر ۳ بعدی مقطعی از بخشی از بدن بر روی صفحه نمایشگر دیده می شود. بیمار در این حال صداهایی می شنود که مربوط به حرکت منبع اشعه می باشد؛ البته تکرار فرآیند عکسبرداری با توجه به نوع دستگاه متفاوت است. پس از پایان کار عکسبرداری بیمار باید منتظر بررسی و تایید وضوح عکس ها توسط تکنسین بماند چون ممکن است نیاز به تکرار عملیات باشد.

مزایای سی تی اسکن

سی تی اسکن روش تصویر برداری مقرون به صرفه ای است که با استفاده از اشعه ایکس و پردازش دقیق اطلاعات توسط کامپیوتر اطلاعات مهمی را در اختیار پزشکان قرار می دهد و مزایای فراوانی دارد:

۱- این روش تصویر برداری روشی غیر تهاجمی و دقیق است و بر خلاف میلوگرافی، آنژیوگرافی و یا آرتروگرافی که سابق برای تصویر برداری دقیق بکار می رفت و دردناک بود، خطری ندارد و بدون درد انجام می شود.

۲- رادیوگرافی معمولی نیز مانند سی تی اسکن از اشعه X استفاده می کند اما عکس های سه بعدی سی تی اسکن وضوح و دقت بیشتری دارند و جزئیات بیشتری را نشان می دهند.

۳- آزمون CT scan بسیار سریع و آسان انجام می شود و نشان دادن سریع جراحات، آسیب دیدگی ها و خونریزی‌های داخلی در موارد اورژانسی می‌تواند باعث نجات و زنده ماندن بیمار شود.

۴- این روش تصویر برداری می تواند از استخوان، بافت نرم و عروق خونی در آن واحد عکسبرداری کند و به خوبی آن ها را از هم تفکیک کند. البته دقت تصویر برداری برخی بافت های نرم مانند تاندون، رباط، عصب و غضروف در ام آر آی بیش از سی تی اسکن است در حالیکه سیتی اسکن قدرت بیشتری برای تشخیص خطرات احتمالی برای استخوان ها را دارد.

۵- بر خلاف MRI در مواردی هم که وسایل پزشکی و اجسام فلزی چون انواع ایمپلنت، پیس میکر، پلاتین، جواهرات و یا سمعک در بدن مریض وجود دارد باز هم عکسبرادی امکان پذیر است و خطری متوجه بیمار نیست.

۶- هزینه سی تی اسکن نسبت به ام آر آی کمتر است.

۷- در هر دو روش سی تی اسکن و ام آر آی حرکت کردن بیمار باعث تار شدن تصویر می شود اما سی تی اسکن نسبت به حرکت و لرزش احتمالی بیمار حساسیت کمتری دارد.

۸- اشعه ایکس بکار رفته معمولا عوارض جانبی ندارد و پس از انجام دادن آزمون CT اسکن هیچ اشعه ای درون بدن بیمار باقی نمی ماند و یا از او ساطع نمی شود.

۹- تشخیص های بدست آمده از سی تی اسکن نیاز بیمار به روش های تهاجمی مانند جراحی و نمونه برداری را کاهش می دهد.

۱۰- با توجه به اینکه این روش نرمال و یا غیر نرمال بودن ساختارهای بدن را تشخیص می دهد یک راهنمای دقیق برای رادیوتراپی، بیوپسی و دیگر روش های تهاجمی به شمار می آید.

عوارض سی تی اسکن

خارش یکی از عوارض سی تی اسکن با تزریق

سی تی اسکن روش تشخیصی بسیار مفیدی است که در تشخیص برخی بیماری ها مهم ترین راهکار به شمار می آید، اما به خاطر عوارض جانبی احتمالی توصیه متخصصان به پزشکان این است که در موارد ضروری از این روش استفاده کنند. سوالی که برای تمام بیماران مطرح است این است که آیا این روش عکسبرداری مضراتی هم برای بیمار دارد؟

سی تی اسکن روشی بدون درد و سریع است اما این موضوع که بیمار باید برای چند دقیقه در یک وضعیت ثابت باشد کمی ناراحت کننده است و انجام سی تی اسکن برای افرادی که از بیماری ترس از فضاهای تنگ رنج می‌برند و یا درد مزمنی دارند استرس زا است. صدای بوق ضعیف، تق‌تق و صداهای قیژقیژ که درون دستگاه شنیده می شود به خاطر چرخش دستگاه است و به بیمار آسیبی وارد نمی کند.

بیشترین عارضه سی تی اسکن حساسیت به مواد کنتراست و واکنش بدن به موادی است که تزریق می شود، خارش، جوش و کهیر در پوست، تغییر فشار خون و یا احساس گرما در تمام بدن ممکن است به دنبال استفاده از مواد حاجب به وجود آید که با گذشت زمان و مصرف آنتی هیستامین علائم فروکش می کند.


هزینه سی تی اسکن نسبت به رادیوگرافی ساده بیشتر است و به خاطر آنکه میزان اشعه تابیده شده به بدن بیمار در این روش بیش از رادیوگرافی است، خطر بیشتری دارد.

یکی از مهم ترین نگرانی ها در استفاده از این روش وجود اشعه ایکس در مراحل آن است، هر میزان از اشعه ایکس خطرناک است همانند آلودگی هوا که هر چه کمتر باشد بهتر است اما مکانیسم دفاعی بدن قابلیت خنثی کردن میزان مشخصی از این اشعه را دارد. همیشه احتمال ابتلا به سرطان در صورت قرار گرفتن طولانی مدت در معرض اشعه وجود دارد اما قرار گرفتن در معرض مقادیر کمی از آن باعث بروز سرطان نمی شود و اشعه ایکس در دوز بالا برای بدن مضر می باشد.

همانطور که می دانید طی این روش دز پایینی از اشعه ایکس وارد بدن می شود که مقدار اشعه ای که بیمار در هر Ct اسکن دریافت میکند بسته به حجمی از بدن که مورد عکسبرداری قرار می گیرد ، بدن بیمار ، تعداد و نوع اسکن، مقدار وضوح و کیفیت تصویر که درخواست شده است و نوع تیوب و طریقه قرارگیری آن متفاوت است. اگرچه این اشعه می تواند باعث آسیب سلولی شود و خطر ابتلا به سرطان را افزایش‌ دهد، اما تا کنون در مورد ارتباط مستقیم سی تی اسکن و بروز سرطان چیزی به اثبات نرسیده است.

البته این روش برای خانم های باردار (به خصوص سه ماهه اول بارداری) و کودکان که حساس هستند مناسب نیست و برای کودکان فقط در موارد بسیار ضروری انجام می شود. مادران شیرده نیز می توانند سی تی اسکن کنند اما تا ۲۴ ساعت پس از سی تی اسکن نباید به نوزاد خود شیر دهند.

مزایای بی شمار این روش و تشخیص های دقیقی که به کمک آن داده می شود باعث شده در بیشتر مواقع از عوارض آن چشم پوشی کنند اما آزمون CT اسکن برای بعضی بیماران انجام نمی شود:

۱- خانم های باردار

۲- بیماران با سابقه آلرژی و حساسیت به مواد کنتراست

۳- بیماران با علائم حیاتی ضعیف و غیر ثابت

۴- بیماران claustropholoic یا بیمارانی که دچار هراس از مکانهای بسته و تنگ هستند.

سی تی اسکن با تزریق

سی تی اسکن با تزریق یکی از انواع سی تی اسکن است که در آن برای تمایز بهتر بافت ها، تشخیص دقیق اعضایی که دارای چگالی شبیه به هم هستند و برای بیشتر کردن کنتراست تصویر از ماده حاجب استفاده می کنند. ماده حاجب رادیولوژیک (RCM) برای افزایش حساسیت در تصویربرداری و توصیف بهتر آناتومی بکار می رود و هیچ گونه منع مطلقی برای مصرف آن وجود ندارد.

این ماده معمولا از ترکیبات ید دار محلول در آب تشکیل شده است و در تصویر به صورت رنگ سفید دیده می‌شود؛ مواد کنتراست زا از روش خوراکی یا تزریقی وارد بدن بیمار می شود و سبب نمایان شدن عروق خونی، روده و سایر بخش‌های بدن می شود؛ نوع تجویز این ماده بستگی به نوع عکسبرداری دارد.

یکی از عوارض سی تی اسکن با تزریق حساسیت های پوستی چون خارش یا قرمز شدن است که بسیار نادر است. یکی دیگر از  عوارض ماده حاجب اسهال است که در اثر مصرف سولفات ید به وجود می آید، محلول ید غلیظ تر از آب است و جذب روده نمی شود.

سی تی اسکن اسپیرال یا مارپیچ نوع دیگری از توموگرافی کامپیوتری و نسل جدید آن است که در این دستگاه پرتو ایکس مدام باقی می ماند و به سرعت از اندام عکس می گیرد و چون بیمار مدت کمتری در معرض اشعه قرار دارد می توان گفت عوارض سی تی اسکن اسپیرال نسبت به نوع معمولی کمتر است.


ام آر آی چیست؟

دستگاه ام آر آی

Mri مخفف Magnetic Resonance Imaging و به معنی تصویرسازی تشدید مغناطیسی است و نام دیگر آن NMR (مخفف Nuclear magnetic Resonance) به معنی تشدید هسته‌ای مغناطیسی است که البته در کتابها و کاربردهای پزشکی کاربرد زیادی ندارد.

این روش یکی از روش های پیشرفته تصویربرداری پزشکی است و بر اساس رزنانس مغناطیسی هسته کار می کند. Mri test یک روش تصویربرداری پرقدرت برای تشخیص مشکلات و بیماری‌های بافت‌های بدن است که توانایی تولید تصاویر بسیار دقیق و با وضوح بالا از اندام های داخلی بدن و بافت های نرم را دارد.

یکی از تفاوت های سی تی اسکن با ام آر آی در این است که تفاوت میان بافت نرمال و غیر نرمال در mri scan واضح تر است و این روش برای تصویربرداری از رباط‌ها، زردپی‌ها، عضلات و مغز استخوان کارایی بهتری دارد.

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی از یک میدان مغناطیسی و امواج رادیویی برای گرفتن تصاویری دقیق به همراه جزئیات از ارگان‌ها، بافت‌های نرم،‌ استخوان‌ها و سایر اعضای داخلی بدن استفاده می کند. این روش ضرری برای بدن ندارد و روشی بدون درد است که در تشخیص بسیاری از بیماری‌ها و ضایعات اعضای مختلف مانند تشخیص تومورها از جمله سرطان و برنامه‌ریزی و بررسی سیر درمان، آسیب های بافت نرم مانند رباط های آسیب دیده، تشخیص محل دقیق سکته مغزی چند دقیقه بعد از سکته، آسیب نخاعی و آسیب یا بیماری اندام های داخلی از قبیل مغز، قلب و دستگاه گوارش بدن به کار می‌رود.

موارد کاربرد MRI بسیار زیاد است که چند نمونه از آن بدین ترتیب میباشند:
MRI مغز، MRI ستون مهره‌ها، MRI استخوان و مفصل‌ها، MRI حفره شکم، MRI ویژه دستگاه گردش خون، MRI مجاری صفراوی (MRCP)، MRI قلب

ام آر آی چگونه انجام می شود؟

دستگاه ام آر آی (Mri scan machine) شامل یک میز متحرک و یک سیلندر بزرگ است؛ درون سیلندر یک آهنربا وجود دارد که زمانیکه شروع به کار می کند یک میدان مغناطیسی قدرتمند ایجاد می کند. شرکت‌های زیمنس (آلمان)، جنرال الکتریک (آمریکا)، توشیبا (ژاپن)، و فیلیپس (هلند) بزرگ‌ترین تولیدکننده‌های دستگاه های ام آر آی می‌باشند که سیستم های موجود دارای قدرت میدان های ۰/۲، ۱، ۱/۵ و ۳ تسلا هستند.

برای شروع اسکن، بیمار باید لباس مخصوص بپوشد و روی تخت دراز بکشد، تخت به داخل تونل می رود و زمانی که فرد در دستگاه قرار گرفت محل مورد تصویربرداری را با نور مشخص می‌کنند و اسکن کردن شروع می‌شود. ابتدا بیمار در یک میدان مغناطیسی قوی قرار می گیرد و سپس امواج رادیویی به سوی او تابیده می شود. بافت های بدن بیمار در جواب به این موقعیت امواج رادیویی دیگری را از خود ساطع می کنند که با دریافت امواج رادیویی ساطع شده از بدن بیمار و تحلیل امواج توسط کامپیوتر، تصاویری بر روی مانیتور دستگاه ایجاد میشوند که سطح مقطعی از اندام مورد نظر را در جهات مختلف و حتی اریب و مایل نشان می دهند.

در طول تصویر برداری که ۱۵ تا ۴۵ دقیقه و گاهی یک ساعت طول می کشد، تخت بیمار در تونل حرکت می کند و فرد باید بدون حرکت در جای خود بماند. البته در صورت نیاز اگر کمک خواستید، صحبت کنید تکنسین صدای شما را می شنود. زمانیکه موقتا اسکن متوقف می شود بیمار می تواند کمی حرکت کند اما باید مراقب جابجا نشدن محل مورد نظر باشد؛ در طول اسکن هم اگر بیمار نیاز به توقف اسکن داشت، می تواند از طریق دکمه ای آن را اعلام کند.

ام آر آی چگونه انجام می شود.

مزایای MRI

۱- تضاد تصویری سایه‌روشن بالاتر از سی تی اسکن

۲- تهیه مقاطع تصویری از جهات مختلف از جمله اریب

۳- امکان عکسبرداری از ارگان‌ها، بافت‌های نرم و سایر اعضای داخلی بدن

۴- عکسبرداری بدون اشعه ایکس

۵- سرعت بالای انجام ام آر آی در بعضی موارد مانند MRI مغز در زمانی کمتر از ۱۵ دقیقه

۶- برخلاف سی تی اسکن برای خانم های بارادار و شیرده بلامانع است.

۷- با استفاده از MRA (آنژیوگرافی با استفاده از MRI) می‌توان بدون استفاده از کاتتر به داخل عروق و حتی گاهی بدون تزریق کنتراست بهترین تصاویر را از سرخرگ‌ها و سیاهرگ‌ها به دست آورد.

۸- حساسیت زایی گادولینیوم در برابر سایر موارد حاجب در رادیوگرافی معمولی و سی‌تی‌اسکن بسیار کمتر است.

۹- قدرت اشعه ام آر آی بسیار ضعیف است و از لحاظ رادیوفرکوئنسی حتی از یک لامپ مهتابی کمتر است.

عوارض ام آر آی


۱- استفاده از MRI به زمان، هزینه و افراد با تخصص بیشتر  نیاز دارد.

۲- سر و صدا هایی که توسط دستگاه تولید می شود باعث ترس افراد می شود.

۳- بیمارانی که ترس از فضای بسته دارند یا از مشکلات تنفسی رنج می کشند، عبور از تونل تنگ، ماندن طولانی مدت و بدون حرکت یک میز سخت مشکل است.

۴- فردی که بدن بزرگی دارد ممکن است در دهانه‌ی دستگاه جا نشود و همین طور میز متحرک دستگاه ممکن است محدودیت وزنی داشته باشد.

۵- ام ار ای به طور کلی برای بیماران مبتلا به صرع انجام نمی شود.

۶- هرچند ام آر ای روش ایمن و کم خطری است اما به هر حال پرتو نگاری بدون ضرر نیست و روی میزان کلسیم بدن تاثیر منفی می گذارد. به همین دلیل بهتر است بعد از ام آر آی شیر و مواد کلسیم دار بیشتر مصرف شود.

۷- استفاده از  mri به دفعات زیاد ممکن است سبب بیشتر شدن موهای سفید شود.

۸- بیمار باید در حین انجام اسکن بی حرکت باشد؛ حرکات غیرقابل پیشگیری مانند تنفس، ضربان قلب و پریستالسیسم اغلب تصویر را خراب می کند.

۹- انرژی رادیویی که در طول اسکن مغناطیسی استفاده می شود ممکن است منجر به گرم شدن بدن شود.

۱۰- در مواردی مانند تحقیق در مورد عروق خونی قبل از اسکن مواد کنتراست به فرد تزریق می شود که برای برخی افراد عوارضی چون احساس خارش و سوزش، تهوع و استفراغ، اسهال و ایجاد طعم فلز در دهان را به همراه دارد. مصرف برخی از مواد حاجب منجر به انباشت مواد سمی در بدن می‌شود و‌ خطر ابتلا به عارضه خطرناک NFS را در بیماران کلیوی افزایش می‌دهد. البته برای افرادی که سابقه ابتلا به آلرژی یا آسم، حساسیت به گادولینیوم و نارسایی شدید کلیوی دارند دارو تزریق نمی شود.

۱۱- ام آر آی از یک میدان مغناطیسی بسیار پرقدرت استفاده می کند و اجسام فلزی در این میدان حرکت می کنند. برای همین بیمار باید قبل از ام آر آی تمام اجسام فلزی همراه خود مانند ساعت، جواهرات، کلید، سکه، گیره مو، لباس هایی که حاوی دکمه، گیره، قلاب، زیپ و یا نخ هایی باشند که در آنها فلز وجود داشته باشد، کفش، کمریند، عینک، سوزن، سنجاق، سمعک، تلفن همراه و کارت را درآورد.

وجود اجسام فلزی علاوه بر آنکه باعث اختلال در ناحیه تصویربرداری می شود بلکه به فرد نیز آسیب می زند. میدان مغناطیسی این دستگاه به اشیا فلزی که در اطراف قرار دارند نیز حساس است به همین دلیل دستگاه MRI را در اتاق‌های ویژه‌ای قرار می‌دهند. برای اطمینان از وارد نشدن اجسام فلزی به اتاق ام آر آی معمولا از بیمار میخواهند تا تمام لباس های خود را درآورد و لباس طبی یکبار مصرف بپوشد.

علاوه بر موارد ذکر شده لنزهای تماسی را نیز باید از چشم خارج کنید و مواد آرایشی پشت پلک و مژه را نیز پاک کنید؛ زیرا این مواد آرایشی حاوی فلزاتی مانند ترکیبات آهن، نیکل و مولیبدن هستند که می‌تواند سبب خرابی تصاویر شوند.


به علت وجود میدان مغناطیسی یک سری اقدامات احتیاطی صورت می‌گیرد و اجازه استفاده از MRI به برخی بیماران داده نمی شود؛ بیمارانی که واجد دستگاه و یا مشکلات زیر باشند:

بیمارانی که دارای اجسام خارجی مثل کلیپس در درمان آنوریسم یا بادکنک مغزی یا دستگاه ضربان ساز قلب (پیس میکر) هستند.

افرادی که دارای مفصل مصنوعی فلزی یا دریچه مصنوعی قلب فلزی هستند.

بیمارانی که پلاتین دارند، تتو کرده‌اند یا ایمپلنت‌های فلزی در بدن خود دارند.

تراشکارانی که به جهت سروکار داشتن با فلزات در چشم‌شان پلیسه‌های فلزی وجود دارد.

رزمندگانی که در جمجمه یا داخل چشم‌شان ترکش‌های جنگی قرار دارد.

بعضی از انواع آی یو دی، وسایل کمک شنوایی، پیچ، پلاک و دیگر اجسام فلزی که برای درمان شکستگی استخوان بکار رفته اند، وسایل تزریق اتوماتیک دارو، گیره فلزی دندان، پچ های دارویی حاوی فلز نیز در دستگاه ام آر آی مشکل ایجاد می کنند.

عوارض انجام ام آر آی برای کودک
دستگاه ام آر آی مخصوص کودکان

انجام دادن آم آر آی برای کودکان عوارضی ندارد؛ تنها ماندن در کانال دستگاه ممکن است موجب ایجاد ترس در کودک شود که برای کودکان با سنین کم گاهی ماده بیهوشی  تزریق می کنند. در صورتی که کودک سرما خورده باشد و به خاطر سرفه زدن نتواند روی تخت دراز بکشد قرار اسکن به بعد موکول می شود اما در کل ام آر آی برای کودکان ضرر ندارد.

ام آر آی با تزریق نیز عوارضی ندارد و تنها تفاوت آن با ام آر آی بدون تزریق تشخیص بهتر بافت ها است. برای این نوع اسکن قبل از ام آر آی تزریق انجام می شود که بهتر است بیمار حداقل ۴ ساعت قبل از آزمون ناشتا باشد؛ ام آر آی با تزریق درد ندارد و تنها تزریق آن ممکن است دردناک باشد.

نتیجه گیری

تفاوت ام آر آی با سی تی اسکن

در پاسخ به این سوال که سی تی اسکن بهتر است یا ام آر آی؟ باید گفت تشخیص این موضوع با پزشک معالج است و انتخاب نوع تصویر برداری به عوامل متعددی بستگی دارد. نمی توان گفت یکی از این روش ها بهتر است به این دلیل که می توان از آن برای تشخیص بیماری های قسمت های مختلف بدن استفاده کرد یا چون ام آر آی روش جدید و گرانی است پس بهتر است.

در حقیقت هر دو روش MRI و CT scan اطلاعات آناتومیک اندام‌ها را در اختیار پزشک قرار می دهند اما هر کدام از آن ها قابلیت ها و محدودیت هایی دارند که پزشک معالج بر اساس تشخیص احتمالی خود، با توجه به دانش و آگاهی که از توانایی روش های تشخیصی مختلف دارد و با در نظر گرفتن هزینه و امکان دسترسی، یکی از روش ها را انتخاب می کند؛ البته در بعضی موارد این روش ها مکمل یکدیگر هستند.

در آخر برخی از تفاوت های سی تی اسکن با ام آر آی را در جدول مشاهده می کنید.

سی تی اسکن ام آر آی
استفاده از پرتو ایکس استفاده از امواج رادیویی و مغناطیسی
تاندون ها و لیگامان ها را نشان نمی دهد تصاویر بافت‌های نرم مانند تاندون، لیگامان وعصب را به خوبی نشان می دهد.
برای بررسی سرطان ریه، قفسه سینه غیرطبیعی و خونریزی مغزی ناشی از جراحت بهتر است. تومور مغزی را به خوبی نشان می دهد.
بیشتر مشکلات استخوان را نشان می دهد بیشتر مشکلات بافت نرم را نشان می دهد
روش تشخیصی برای سکته مغزی در اورژانس است اما در ۲۵ درصد افراد عارضه ای را نشان نمی دهد. این شیوه جدید با دقت بیشتر و درصد خطای کمتر می تواند سکته ها را مشخص می کند.
حداکثر ۳۰ دقیقه زمان می برد. زمان بیشتری نیاز دارد و گاهی تا یک ساعت هم طول می کشد.
عکسبرداری با این روش حتی با وجود اجسام فلزی امکان پذیر است. وجود اشیا فلزی نه تنها عکس را خراب می کند بلکه به بیمار نیز صدمه می زند.
برای خانم های باردار انجام نمی شود. حتی خانم های باردار نیز می توانند از این روش استفاده کنند.


امیدوارم این مطلب مورد توجه شما دوستان قرار گرفته باشد.

آیا شما تاکنون از یکی از این روش ها استفاده کرده اید؟ بعد از تصویر برداری چه عوارضی برای شما پیش آمد؟

۱۶ دیدگاه نوشته شده است! می توانید دیدگاه خود را بنویسید
  1. فرهاد گفت:

    سلام
    برای تشخیص چیزهایی مثل کبد چرب، سنگ کلیه و سنگ کیسه صفرا سونوگرافی دقیق تر است یا سی تی اسکن؟

    • سلام
      دکتر متخصص بهترین فرد برای انتخاب بهترین روش تشخیص است زیرا با توجه به علائم بیمار یکی از روش ها را انتخاب می کند. اما در ادامه به چند مورد از روش های تشخیصی اشاره ای کرده ایم.
      .
      برای تشخیص کبد چرب؛ ساده‌ترین، راحت‌ترین و ارزان‌ترین راه انجام سونوگرافی است که چربی جایگزین شده در سلول‌های کبدی را نشان می‌دهد. سیستم جدید “فیبرو اسکن” هم می‌تواند میزان و درصد چربی را مشخص کند. ام. آر. ای، اسکن و نمونه‌برداری کبد هم برای تشخیص بکار می روند. بیوپسی بهترین راه برای تشخیص شدت بیماری است.
      .
      برای تشخیص سنگ کلیه؛ سونوگرافی روش مطمئنی در تشخیص و تایید سنگ های لگنچه و مثانه است، اما در خصوص تشخیص سنگ های حالب و کالیس روش مطمئنی به شمار نمی رود. نهایتا سونوگرافی با توجه به اینکه با دقت بالا می تواند عمده سنگ های ادراری را مشخص نماید. با توجه به اینکه در بررسی سنگ های کوچکتر از ۳ میلی متر و سنگ های حالب و کالیس، سونوگرافی از دقت لازم برخوردار نیست، در صورت ظن بالینی و عدم مشاهده سنگ در سونوگرافی، روش سی تییاسکن مولتی اسلایس انجام می شود.
      .
      برای تشخیص سنگ کیسه صفرا؛ برای پیدا کردن نشانه های سنگ های صفراوی دکتر آزمایش اولتراسوند شکمی یا CT اسکن را برای تصویربرداری از کیسه صفرا پیشنهاد می کند. در تشخیص سنگ کیسه صفرا سونوگرافی ماورای صوت جایگزین کوله سیستوگرافی (پرتونگاری باز کیسه صفرا) شده است؛ زیرا سونوگرافی ماورای صوت، سریع و دقیق است و اگر بیمار در طول شب غذا نخورد؛ کیسه صفرا ورم می‌کند. در این حالت سونوگرافی ماورای‌صوت دقیق‌ترین روش تشخیص سنگ کیسه صفرا خواهد بود.

  2. احمد گفت:

    من سال پیش ام ار ای انجام دادم هیچ مشکلی نشون نداد،تا الان هر چی سونو انجام دادم اونام مشکلی نشون ندادن،امسال دکترم سیتی اسکن نوشته،به نظرتون انجام بدم؟ممکنه مشکلی وجود داشته و ام ار ای نشون نداده،ام ار ای لگن انجام داده بودم هم رنگی هم ساده

    • سلام- در متن هم ذکر شده است که سی تی اسکن بیشتر مشکلات استخوان را نشان می دهد و ام آر ای مشکلات بافت نرم.
      احتمالا دکتر شما به مشکلی در استخوان شک کرده که دستور سی تی اسکن داده، بدون شک برای حفظ سلامتی باید به دستور ایشان عمل کنید.
      امیدوارم مشکلی نباشد و همیشه سلامت باشید.

  3. وحید گفت:

    سلام خدمت شما سوالی داشتم که کمی فکر مرا درگیر خودش کرده من مدتی پیش همزمان چهار عدد عکس رادیولوژی از آرنج دست و زانوی پا انداختم آیا این تعداد در یک زمان خطرناک است؟

    • سلام- هرچند که باید در حد امکان میزان دریافتی اشعه را کاهش داد و از انجام عکسبرداری غیر ضروری امتناع کرد اما در مورد شما مورد نگران کننده نیست.
      .
      شاید تعداد عکسبرداری شما به ظاهر زیاد است اما میزان اشعه دریافتی بسیار ناچیز است. در ضمن می توانید برای از بین بردن اشعه ایکس بعد از عکسبرداری از غذاهای غنی از کلروفیل (اسفناج، کلم پیچ و جعفری) و آنتی اکسیدان (گیلاس و انار)، آب فراوان، ویتامین E، C و D و گیاهانی چون نعنا و گل داوودی استفاده کنید.
      .
      میزان مجاز دریافت اشعه X چقدر است؟
      میزان خطری که اشعه ایکس برای سلامتی ایجاد می کند به مقدار اشعه ای که وارد بدن می شود بستگی دارد؛ اگر مقدار اشعه تا حد مجاز باشد برای فرد مشکل خاصی ایجاد نمی کند.
      دانشمندان میزان اشعه دریافتی را با مقیاسی به نام میلی سیورت (millisievert ) اندازه گیری می کنند. از آنجا که در محیط زندگی همه ما مقداری اشعه به صورت طبیعی وجود دارد هر فرد در سال ۳ میلی سیورت اشعه را از محیط می تواند دریافت کند که به آن اشعه زمینه ای می گویند و مشکلی ندارد.
      .
      اما جدا از اشعه زمینه ای و موارد اورژانسی، میزان مجاز اشعه ایکس دریافتی برای هر انسان در طول سال ۱ میلی سیورت می باشد. در ادامه میزان اشعه دریافتی در روش های مختلف تصویر برداری پزشکی را مشاهده می کنید:
      – رادیوگرافی اندام: یک هزارم میلی سیورت
      – رادیوگرافی قفسه سینه: یک دهم میلی سیورت
      – ماموگرافی (یک طرف): چهار دهم میلی سیورت
      – ستون مهره: یک و نیم میلی سیورت
      – سی تی اسکن شکم: ۵ میلی سیورت
      – یک عدد رادیوگرافی دندانی (داخل دهانی، PA یا BW ) هشت هزارم میلی سیورت
      – پانورامیک(OPG) یک صدم میلی سیورت

      امیدوارم همیشه سلامت باشید.

  4. غلامرضا دهری گفت:

    سلام من سی تی کردم و۲روز گذشته خیلی حالت تهوع و اضطراب گرفتم حتی ۲بار درمونگاه رفتم و بیمارستان
    ولی حالم خیلی بده و ۲و۳روز نخوابیدم لطفا میشه بگید از چیه چون قبلش خوب بودم

    • سلام-
      سی تی اسکن با ترزیق انجام دادید؟ بیمارستان و درمانگاه علت تهوع و اضطراب شما را چی تشخیص دادند؟
      .
      اینکه نوشتید چند روزه نخوابیدم و اضطراب دارم، تقریبا یک امر طبیعی است. شاید به خاطر قرار گرفتن در دستگاه و صدای داخل دستگاه است.
      .
      اما در مورد عوارضی چون تهوع، قبلا هم در پاسخ ریحانه عرض کردم که علت آن واکنش به تزریق داروست که به مرور رفع می شود.
      البته داشتن بیماری ها و مشکلاتی، مانند: دیابت، آسم، بیماری های قلبی، اختلالات تیروئید و اختلال در کلیه باعث افزایش عوارض جانبی سی تی اسکن می شود.
      .
      امیدوارم هرچه زودتر حالتان خوب شود اما اگر همچنان حالت تهوع داشتید حتما به پزشک مراجعه کنید.

  5. ریحانه گفت:

    مطالب خوبی بود
    من هم ام ار ای دادم وهم ct مشکل مهم ام ار ای صداش هست اگر صداش نبود خیلی بهتر از سی تی هست چون داروی تزریقی سی تی که وارد بدن میشه ادم خیلی داغ میشه ومن تنگی نفس میگیرم….

    • ریحانه عزیز سلام؛ ممنونم که دیدگا خود را برای ما ارسال کردید و خوشحالم که از مطلب لذت بردید.
      .
      بدون شک در مورد اینکه سی تی اسکن بهتر است یا ام آر آی پزشک باید تصمیم بگیرد اما صحبت شما هم کاملا درست است.
      افزایش یا کاهش فشار خون، حمله ناگهانی صرع، تهوع و استفراغ و اسهال، شوک، گرم شدن بدن، کاهش ضربان قلب، ایجاد حساسیت به شکل کهیر، خارش، قرمز شدن پوست و سوزش از جمله واکنش های احتمالی به تزریق داروی سی تی اسکن می باشند که این عوارض بین یک ساعت تا یک هفته پس از تزریق بروز می کند و خود به خود از بین می رود.
      .
      البته بیمار موظف است برای کاهش عوارض مواردی را قبل از تزریق اطلاع دهد:
      -سابقه حساسیت به آمپول پنی سیلین
      – سابقه حساسیت فصلی یا غذایی
      -سابقه بیماری دیابت و پیوند کلیه
      – مصرف قرص متفورمین برای دیابت
      – سابقه حساسیت دارویی یاتنگی نفس

      اگر بیمار اطلاع دهد داروی ضدحساسیت تجویز می شود و در صورتیکه حساسیت شدید باشد ۱۳ ساعت قبل از سی تی اسکن قرص پردنیزولون تجویز می شود
      امیدوارم همیشه سلامت باشید

  6. ریحانه گفت:

    سپاسگزارم
    ممنون از در اختیار گذاشتن اطلاعات

    • بهار گفت:

      سلام دوست عزیز- ممنونم که دیدگاه خود را برای ما ارسال کردید.
      امیدوارم به زودی شاهد نظرات شما در دیگر مطالب سایت نیز باشم.

  7. رها گفت:

    من از کمرم ام ار ای گرفتم خیلی دستگاه صداش میدااد
    چشمام هم میسوخت
    واقعا

    • بهار گفت:

      سلام دوست عزیز- امیدوارم در جواب ام آر آی شما مورد نگران کننده ای وجود نداشته باشد.
      بله شما درست می فرمایید یکی از مشکلات بزرگ تصویربرداری MRI صدای شدید و ناهنجار (گاهی تا ۱۰۸ دسی بل) این دستگاه است که شبیه به چکش زدن بی وقفه و پی در پی است و علت آن هم القای جریان الکتریکی بوسیله میدان مغناطیسی اصلی در سیم های آهنرباهای گرادیان می باشد و هرچه میدان مغناطیسی اصلی شدیدتر باشد، صدای بیشتری نیز تولید می شود. رعایت کردبرای آسایش بیمار به او گوشی یا هدفون استریو می دهند تا صدای ناهنجار را متوجه نشود.

      و اما در مورد سوزش چشم تا جائیکه من اطلاع دارم باید قبل از عمل نکاتی را رعایت کرد؛ به عنوان مثال قبل از انجام آزمون باید لنزهای تماسی را از چشم خود خارج کنید یا وجود براده آهن در چشم عوارض بدی در پیش دارد.

  8. Sama گفت:

    بسیار کامل بود

دیدگاه خود را به ما بگویید.
متن
نام (لازم)
ایمیل (لازم)
وبسایت